خانه > نوشته های محمدرضا ارین پور, جامعه, روستاها, طبیعت, عکس > سفر به روستای شگفت انگيز ماخونیك / سرزمين لی لی پوت های ايران (م. آرین پور)

سفر به روستای شگفت انگيز ماخونیك / سرزمين لی لی پوت های ايران (م. آرین پور)


سفر به روستای شگفت انگيز ماخونيك (سرزمين لی لی پوت های ايران):

(برای دیدن بهتر تصاویر روی آنها کلیک نمایید)

روستای ماخونيک یکی از هفت روستای شگفت انگیز جهان می باشد.نمای کلی روستای ماخونیک ( م.آرین پور) اين روستا در فاصله 78 كيلومتری شرقی شهر سربيشه در مسير جاده سربيشه به روستای دُرُح قرار دارد .

روستای ماخونیک خراسان جنوبی از روستاهای شگفت انگیز جهان و جزء بخش مرکزی شهرستان سربیشه است و به لحاظ شهرت آن به شهر لی لی پوتها، جذابیتهای حیرت انگیزی دارد.

منطقه ماخونیک متشکل از 12 آبادی است که روستای ماخونیک بزرگترین آنها محسوب می شود.

نمایی از روستای ماخونیک (م. آرین پور)این روستا شامل ماخونیک Maxonic، کفاز Kefaz، چاپنسر Japansar، توتک Tutak، سفال بند Sefalband، سولابست Sulabest، لجونگ( سفلی و علیا ) lejong، کلاته بلوچ Kelate baluj، دامدامه Damdame و میش نو Misnow، خارستو Xayestu و جلارو Jelaro است.

اهالی این روستاها از نظر مذهب، معیشت، شیوه زندگی و اوضاع اجتماعی با یکدیگر وجه اشتراک زیادی دارند اما غالب این روستاها اصل و نسب خود را از روستای ماخونیک می دانند.

مذهب مردم منطقه ماخونیک سنی و از نوع حنفی است که با زبان فارسی و با لهجه خاص محل تکلم می کنند.

درباره وجه تسمیه روستا چندین قول وجود دارد، گویند که در گذشته بسيار دور عده ای مأموران دولتی به این روستا آمده و اهالی به گرمی از آنها استقبال نکرده اند و با آنها برخورد سردی داشته اند و آنها این نام را برای روستا انتخاب کرده اند.خانه ای در ماخونیک با ورودی کوتاه آن (م. آرین پور)

برخی نیز می گویند به دلیل وجود شکافی در کوه نزدیک روستا به آنجا ماده ماخونیک گفته می شده که به مرور زمان به ماخونیک تغییر نام یافته است.

در برخی اسناد قدیمی (حجت) که تاریخ نگارش آنها به 300 سال قبل می رسد، نام روستا مادخنیک ذکر شده است که مرکب از دو جزء «ماد» و «دخنیک» است. ماد در زبان پهلوی و پارسی باستان به ماه تبدیل شده که یکی از معانی آن شهر و مملکت است و در مجموع بنام شهر ماخونیک است.

درباره این روستا هیچ سابقه تاریخی مکتوبی وجود ندارد و فقط «کلنل چارلز ادوار دبیت» در کتاب سفرنامه خراسان و سیستان در دوره ناصرالدین شاه به توصیف منطقه ماخونیک پرداخته است.

کاریز ماخونیک (م. آرین پور)بر طبق شواهد چنین بر می آید که ساکنان روستا در ابتدا دامدار و عشایر بوده اند و در دوره های بعد در منطقه ماخونیک و به ویژه در روستای ماخونیک سکونت گزیده اند، وجود سنگ نگاره ای در نزدیکی قنات ماخونیک که نقش های چوپانی و بسیار قدیمی بر روی آن نقش بسته نیز گواهی بر قدمت سکونت در ماخونیک است.

از آثار تاریخی ماخونیک می توان به سنگ سیاه (سنگ نگاره) ماخونیک، بنای برج و قلعه، برج گل انجیر، منزل سرگردونی، نادر مرده می توان اشاره کرد.

یکی از عمده نشانه های فرهنگی روستای ماخونیک مسکن است که در نوع خود جالب و قابل توجه است. بافت مسکونی روستا در دامنه تپه و خانه ها به طور فشرده به هم و در گودی زمین ساخته شده اند.نمونه ای از بافت مسکونی ماخونیک (م.آرین پور) کف خانه حدود یک متر از سطح زمین پایین تر است و دارای یک درب کوتاه چوبی است.

برای رفتن به داخل خانه باید دولا شده و به زحمت خود را داخل خانه کرد. اغلب یکی دو پله درگاهی را به کف خانه متصل می کنند.

هر خانه دارای فضاهایی همچون کندیک Kandik ( مخزن نگهداری گندم و جو )، کرشک Koresk ( اجاق گلی برای طبخ غذا )، طاق و طاقچه است.

باید دانست عمده مصالح به کار رفته در مسکن روستا شامل سنگ، چوب و هیزم است.

علاوه بر مسکن به جاذبه های فرهنگی دیگری همچون مراسم عروسی و نامزدی، مراسم ماه رمضان و عیدفطر و عید قربان، مراسم باران خواهی و همچنین خوراک و غذاهای سنتی و پوشاک محلی منطقه می توان اشاره کرد.

نمونه ای دیکر از خانه های ماخونیک (م. آرین پور)

جاذبه این روستا این است که در آن اهالی کوتاه قد بوده و به زحمت قدشان از 1.40 تجاوز می کند البته شایان ذکر است که این موضوع برای دوران گذشته است واکنون در این روستا تقریباً قدها متعادل گشته است. خانه‌های روستائی با سقف های کوتاه و داخل خانه ها نیز بسیار کوچک می باشد در حال حاضر خانه‌های کوچک آنها حائز اهمیت است که بسیار کوچک و با سقفهای کوتاه می باشد.

برای وارد شدن به خانه‌های روستای ماخونيك بايد كمر را خم كرد. در داخل خانه هم نمي‌شود راست‌راست ايستاد. ظاهراً از آنجا كه هوای آن ناحيه سرد است مردم خانه‌ها را كوچك و كم‌‌ارتفاع مي‌سازند تا راحت‌تر گرم شوند.

مردم ماخونيك تا 50 سال پيش، چاي نمی‌نوشیدند، شكار نمی كردند و اصلاً گوشت هم نمی ‌خوردند و هنوز سيگار نمی ‌كشند. مردم ماخونيك اين قبيل كارها را گناه می دانستند.

ن�وه ورود به خانه در ماخونیک ( م. آرین پور)ورود تلويزيون به اين روستا به معنای ورود شيطان بود و اهالی تا چند سال پيش به تلويزيون می گفتند شیطان. آنها هرگز اجازه نمي‌دادند كودكان پای صفحه تلويزيون بنشينند و جادو شوند. شايد حق با آنها بود.

شغل اصلی مردم روستا دامداری است و در کنار آن به کشاورزی نیز مشغول هستند، علاوه بر این تعدادی از اهالی در معادن سنگ کار می کنند و تعداد ی دیگر نیز قالیبافی می کنند و این صنعت از عمده صنایع دستی روستا به شمار می رود.

عمده محصولات کشاورزی منطقه شامل گندم، سیر، جو، شلغم، چغندر و زردک است و مردم این منطقه به میزان محدودی به کشت گوجه فرنگی، پیاز و زعفران نیز می پردازند.

کاشت محصولات باغی در روستا چندان به چشم نمی خورد و فقط تعدادی درختان عناب، توت، انجیر، انار، سیب،نمای دیگری از ماخونیک ( م. آرین پور) انگور و بادام در کنار جویهای آب و نزدیکی استخر کاشت شده است.

راه روستا در سالهای اخیر ایجاد و آسفالت شده است و علاوه بر این روستا دارای آب شرب، برق، خانه بهداشت، مدرسه ابتدایی، مکتب خانه، حمام و چندین مغازه از جمله خوار و بار فروشی، قصابی، نانوایی، تعمیرگاه موتور و جوشکاری هستند.

در حال حاضر گردشگران خارجی و داخلی زیادی از این روستا دیدن می کنند و این روستا از روستاهای هدف گردشگری خراسان جنوبی به شمار می رود.

با این حال خانه های مسکونی لی ‌لی پوت های ایران همچنان پابرجاست و خانه هایی با ساخت امروزی و گاه شهری و دارای آجرنما، اگرچه قد برافراشته و خانه های تو سری خورده را در سایه خود قرار داده اما نتوانسته اند نگاه ها را از آن برگیرند. ماخونیک همچنان زنده است.

محمدرضا آرين پور-مدرس دانشگاه

منابع متن مقاله وسفرنامه: با استفاده ازسايت دانشگاه آزاد اسلامي وسايت كويرهاي ايران وكتاب راهنماي گردشگري خراسان جنوبي

عكس ها: محمدرضا آرين پور


تمام حقوق نوشته ها و تصاویر این تارنما، تحت لیسانس Creative Commons و متعلق به خراشاد میباشد لذا استفاده از تصاویر و نوشته های آن در نشریات, روزنامه ها، سایت ها و وبلاگها, پس از اطلاع نویسنده و یا مدیریت تارنما، تنها با ذکر منبع به همراه درج لینک خراشاد, بلامانع است.

Creative Commons License
Texts, Images, Audio and Video by KhorAshaD is licensed under a Creative Commons Attribution-Noncommercial-No Derivative Works 3.0 Unported License


Advertisements
  1. مهدی
    20 ژوئن 2008 در 4:56 ق.ظ.

    دلیل کوتاهی قد این افراد چه بوده، سوء تغذیه، عوامل ژنتیکی ویا سازگاری با شرایط خاص زندگی؟

    خراشاد:

    مشخصا سوتغذیه بوده و صد البته نوع مسکن هم بی تاثیر نبوده ..حساب بفرمایید تا 50 سال پیش کلیه مردم روستا گیاه خوار بوده و گوشت هم نمی خوردند…. این روستا از 50 سال پیش به بعد که به قولی کشف گردید! ، از نظر تغذیه وضعیتش بهتر شد … مردم این روستا پیش از آن به گونه ای ایزوله بودند … کمکهای پیش از انقلاب و پس از انقلاب به این روستا شد … طوری که الان در جوانان روستا، این کوتاه قدی مفرط مشاهده نمی شود، .. با اینکه از میانگین کشوری کمتر است … البته تحقیقات علمی و دانشگاهی زیادی در این باره صورت گرفته …. حتی کتبی هم چاپ شده …می توانید ببینید ، از جمله این کتاب : مردم شناسی روستای ماخونیک و یا این مقاله : ماخونیک، عدالت اجتماعی فراموش شده، هنر زیستن در شرایط بسیار سخت

  2. 21 ژوئن 2008 در 10:59 ق.ظ.

    سلام
    البته من می خواستم یک نکته را تذکر دهم که ماهده کردم که خود نویسنده مطلب در قسمت های انتهایی یادداشتش به تصحیح این نکته پرداخته است. به هرحال اطلاق نام «لی لی پوتی ها» به این روستا بیشتر یک نگاه ژورنالیستی اغراق گراست تا یک واقعیت. واقعیت این است که همانگونه که در انتهای مطلب آمده است و شما هم در پاسخ کامنت دوست بزرگواری فرموده بودید الان دیگر مردم ماخونیک از کوتاهی قد مفرط رنج نمی برند، هرچند که هنوز میان گین قدشان حدوداً 15سانتی متر از میانگین قد کشور کمتر است. البته از نظر من وجود مناطقی از این دست نه تنها نباید هدف گردشگری باشند که اصلاً هیچ ارزش گردش گری هم ندارند چون این گونه مناطقِ قرون وسطایی بیش از هرچیز نماینگر فقر و بدبختی و فلاکت و عقب ماندگی ما ایرانیان است. البته این نظر شخصی من است و ممکن است از نظر بسیاری بر سبیل درست نباشد.
    راستی برادر، وبلاگم برای بار چهارم فیلتر شد. انشالله از پس فردا و همزمان با حادثه سوم تیر خانه جدیدم را راه می اندازم. در ضمن می خواستم بگویم که بنده هرچند در بسیاری از اوقات کامنت نمی گذارم ولی مشتری همیشگی وبلاگتان هستم و در میز کار reader googleام هر وقت که به روز می کنید، مطالبتان را می خوانم.
    همیشه همینگونه سرزنده و شاداب باشید و سرزنده تر و شاداب تر شوید.

    خراشاد:

    سلام بر جناب رسته مقدم عزیز … ممنون از پیام
    البته در باب هدف گردشگری قرار گرفتن این روستا، فارغ از درست یا نادرست بودن، … حضور گردشگر ایرانی و خارجی، برای مردم محلی از نظر اقتصادی سودمند است … هرچند شاید آنچنان زیاد نباشد ولی برای مردم ماخونیک که انسانهای بسیار قانعی هستند … موهبتی ست …. به تازگی شنیده ام که معادن سنگ بسیار خوبی هم این منطقه دارد …
    البته من به علت مرحمت فرانسوی ها، مشکلی با عدم دسترسی ندارم .!! … ولی به نظر فید می تواند مشکل را ریشه ای حل کند ! …
    باعث افتخاره وجود چنین مشتریانی …
    موفق باشید

  3. 22 ژوئن 2008 در 8:18 ق.ظ.

    سلام
    آقا من به اندازه شما تخصصی کار با کامپیوتر را بلد نیستم. من کلاً کاری که با این وسیله مدرن بلدم انجام بدم اینه روشن خاموشش کنم و البته به اینترنت وصل بشم و به دوستان شفیقی چون شما سر بزنم ولی اینکه فید چیه رو کلاً «بیل می رم!!!» میشه یکم توضیح بفرمایید که «ها این فید که وگفتی یعنی چه؟!!!»
    ممنون از راهنمایی تون.
    تشکر

    خراشاد:

    خواهش می کنم .. شکسته نفسی می فرمایید … چشم انشالله به زودی برایتان راهنمای استفاده از فید (خوراک) را می فرستم … یا شاید هم به صورت مطلب در همین سایت قرار دادم … در کل بگویم که در صورت استقاده از فید، مطالب به روز شما برای کسانی که در فید شما ثبت نام کرده و آن را در فید خوان ( خوراک خوان) خود مانند google reader، my yahoo می گذارند ( مانند کاری که شما در مورد فید سایت خراشاد کرده اید و از جدیدترین مطالب باخبر می شوید ) … در دسترس قرار می گیرد … نکته مهم این است که فید یا همان خوراک وبلاگ شما، قابل فیل+تر شدن نیست !! یعنی اگر وبلاگ هم دچار عدم دسترسی شد … فید وبلاگ در دسترس خواهد بود ….

  4. 23 ژوئن 2008 در 11:26 ق.ظ.

    درودبرشما،با سندي اززلزله به روزم .بهشتي باشيد.

    خراشاد:

    سلام بر جناب احسانی مقدم …
    حتما خواهم خواند مطالب زیبای شما را …. با آرزوی موفقیت

  5. محمدرضا آرين پور
    27 ژوئن 2008 در 9:11 ق.ظ.

    سلام
    عكس هاي مسابقه قوي ترين مردان بيرجند
    و
    عكسهاي جشنواره بادبادك ها را براي شما ارسال نمودم
    با تشكر
    آرين پور
    لطفاعكس هاي كه خودت از كشور فرانسه گرفته اي برايم ارسال كن

  6. حسين داودي
    5 ژوئیه 2008 در 9:22 ب.ظ.

    با سلام به شما دوست عزيز من خيلي مايلم تااز اين روستا گزارشي براي سايت جديد آنلاين تهيه كنم .
    خيلي مايلم كه بدانم به چه صورتي ميشه با شما ارتباط بر قرار كرد .
    در سايت جديد آنلاين كه يك سايتي است با شيوه هاي جديد خبرنگاري در جهان امروزي .

    اگر موافق باشيد كه داستان اين روستا از زبان خود شما روايت بشه و همچنين از عكس هاي زيبايتان بتوانم در اين گزارش استفاده كنم ممنون ممي شوم.
    براي آشنايي با گزارش هاي سايت مي توانيد به اين آدرس مراجعه نماييد .
    http://www.jadidonline.com
    منتظر جواب شما هستم
    با احترام فراوان
    حسين

    خراشاد:

    درود بر شما ….
    سایتتان را دیدم …. کار جالب توجه ای را شروع کرده اید… بنده در خدمت هستم … علاوه بر این مطالب دیگری نیز هست که ممکن است برایتان جالب توجه باشد … این سایت یک سایت عمومیست، با مطالب عمومی که بیشتر رویکردی منطقه ای دارد …. مطالب آن توسط افرادی که مرتبط با منطقه ای به نام خراشاد هستند، آماده شده و انتشار می یابد .. مدیریتش با بنده است و نیز نویسندگی بیشتر نوشته های آن … در حال حاضر در فرانسه هستم ….
    همانطور که اشاره شده استفاده از مطالب این سایت با ذکر نام لینک و درج آن، بلامانع است … در مورد تصاویر …… اگر اجازه دهید از نویسنده این مطلب که خود عکاس نیز هست، کسب اجازه نمایم .. چون راوی این نوشته من نیستم و شخص دیگریست …
    ایمیل بنده khorashadian@yahoo.com

    موفق باشید …

  7. آرين پور
    8 ژوئیه 2008 در 11:19 ق.ظ.

    با سلام
    عكس هاي يك روز عكاسي در تهران و عكس هاي زيباي ماكرو را براي شما ارسال كردم.لطفا در سايت درج نمائيد.با تشكر-محمدرضا

    خراشاد:

    درود بر شما ..
    ممنون از ارسال تصاویر … به زودی از این تصاویر در سایت استفاده خواهد شد ..
    قربان شما ….

  8. 22 ژوئیه 2008 در 5:25 ب.ظ.

    خسته نباشید دوست عزیز.
    آشنایی با وبلاگ شما برایم خیلی جالب بود. بعد از این هم همیشه به اینجا خواهم آمد.
    با آرزوی سلامتی
    عطاران

    خراشاد:

    درود بر شما ….با عرض پوزش به علت تاخیر ناخواسته در پاسخ به نظر شما …از این به بعد پذیرای شما و نظراتتان هستیم …. موفق باشید

  9. rohi
    11 نوامبر 2008 در 3:23 ب.ظ.

    از مردم ماخونیک عکس بذارین

    خراشاد :


    چشم به وقتش .. حتما ….در نوبت انتشار است

  10. رضوی
    7 مارس 2009 در 11:11 ق.ظ.

    سلام
    مطالب خوبی ذکر شده بود. من قصد دارم این روستا رو از نظر تحولات اجتماعی بررسی کنم با رویکرد جامعه شناختی..در تعطیلات نوروز چند روزی به اونجا میام. خوشحال میشم اگر بازم از اطلاعات و منابع شما استفاده کنم. لطفا در صورت تمایل با من با ایمیلم در تماس باشید.
    سپاسگذارم
    رضوی

    خراشاد:

    درود بر شما .. امیدوارم سفر خوبی داشته باشید … انشالله از مناطق دیگر استان خراسان جنوبی ، به مرور زمان در این سایت خواهیم نوشت و خواهیم گذاشت .. پیگیری نمایید مطالبمان را .. امیدواریم مفید واقع شود …
    موفق باشید

  11. مامان مریم
    16 نوامبر 2009 در 3:18 ب.ظ.

    سلام بر شما

    من تا بحال چندین بار به خراسان آمده ام و تقریبا تمام جاهایی که دیدنی بوده را دیدم اما این اولین باری است که از وجود این منطقه با اطلاع شدم . خیلی برایم جالب بود که یک چنین مکانی در ایران وجود دارد. و برخلاف نظر یکی از دوستان من اصلا تصورم این نیست که این روستا نشانه فقر وبدبختی ماست.
    این طبیعت افرادی بوده که در این منطقه زندگی می کردند. و اگر منظور روستا بودن باشد که خب باز هم من فکر میکنم همه روستاهای ایران تقریبا در یک سطح هستند.
    اما این منطقه دارای خصوصیت خاص خودش است. و بسیار هم دیدنی
    من حتما اگر عمری باشد در سفر اینده ام به خراسان به این منطقه خواهم رفت
    و با اجازه شما از مطالب این بخش در وبلاکم استفاده می کنم.
    mamam-maryam.blogfars.com

  12. ایرانی
    8 آوریل 2010 در 6:08 ق.ظ.

    من رفتم واز نزدیک دیدم واقعا قشنگ وجالب بود،پیشنهاد میکنم شما هم یه سر بزنید،
    بچه چهارمحال وبختیاری ام

  13. 10 آوریل 2010 در 4:56 ب.ظ.

    اين مقاله وعكس ها در مجله گردشگري شماره 23 و24 اسفند 88 با اجازه نويسنده منتشر شده است ودر داخل وخارج كشور اين مجله توزيع شده است

  14. دریجانی
    19 اکتبر 2010 در 2:08 ب.ظ.

    با سلام خیلی جالب بود متظر مطالب جدیدتون هستم

  15. hadi
    17 مه 2012 در 11:07 ب.ظ.

    lotfan nazar midid yekam ghablesh fekr konid, age giahkhari mitunest dalile kutahie ghad bashe ke alan hameye giahkharha bayad kutule budand! sad albate ke kutahie ghad va makhsusan kutulegi zhenetikie va rabti be taghzie nadare. ba arze pozesh

  16. hadi
    17 مه 2012 در 11:09 ب.ظ.

    man ino dar javabe mehdi neveshtam

  17. نیلوفر
    27 فوریه 2013 در 9:55 ق.ظ.

    باعرض سلام وخسته نباشید میخواستم بگویم به این دلیل اهالی روستای ماخونیک درگذشته کوتاه قد بوده اند زیرا انها تنها غذای اصلیشان شلغم بوده است انهم ازنوع پخته که انقد میپختن که مانندسنگ میشده است الان هم جزو غذاهای ارزشمند انها بوده است ومتاسفانه به دلیل شرایط بد اقتصادی انهاحوزه هایی درانجا فعالیت دارند که وهابیت رابه انه اموزش میدهند و به افرادی که درانجا اموزش می بینند خوراک وپوشاک میدهند

  1. 20 ژوئن 2008 در 1:56 ب.ظ.

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: