KhorAshaD

گزارش تصویری از تلاش بر نامه سازان شبکه خاوران

Khorashad. Oct. 2010

Photos: M. R. Arianpour

محمد اسماعیل رضوانی پژوهش‌گر برجسته تاریخ

«پدر تاریخ معاصر ایران»

---

به مناسبت چهاردهمین سالگرد درگذشت دکتر رضوانی، پژوهشگر برجسته تاریخ ایران، که به پدر تاریخ معاصر و تاریخ مطبوعات ایران ملقب گشته، رادیو کوچه اقدام به انتشار زندگینامه وی نموده است.

در رادیو کوچه، چنین گفته می شود:

پنجم فروردین ۱۳۷۵ برابر با سال‌روز درگذشت «محمداسماعیل‌ رضوانی» پژوهش‌گر برجسته تاریخ و استاد سابق دانشگاه تهران بود. او ستونی محکم برای رشته تاریخ ایران محسوب می‌شود و بدین سبب پدر علم تاریخ معاصر ایران نام گرفت.

«محمداسماعیل‌ رضوانی» در دهم اردیبهشت سال‌۱۳۰۰ در روستای خراشاد ‌(۲۴‌کیلومتری‌ جنوب ‌شرقی‌‏ بیرجند) به دنیا آمد. نام خراشاد نامی یگانه بوده و بنا به گفته محمد اسماعیل رضوانی برگرفته از زبان پهلوی و به معنی محل طلوع خورشید بوده و علت آن بیشتر بخوانید…

روستای خراشاد از روستاهای نخبه پرور و محيطی فرهنگی است

پنجم اسفند 1388

---

دكتر نسرین  سلطان خواه معاون علم و فن‌آوری رییس جمهور و رئیس بنیاد ملی نخبگان : روستای خراشاد از روستاهای نخبه پرور و محيطی فرهنگی است

معاون علم و فن‌آوري رييس جمهور در بازديد از روستاهاي خراسان جنوبي، روستاي خراشاد از توابع بخش مرکزي را يکي از روستاهاي نخبه پرو و فرهنگي عنوان کرد.

دكتر سلطان خواه با اشاره به اين نکته که روستاي خراشاد سابقه تأسيس مدرسه در سال 1312 توسط مردم را دارد، گفت: افتخار ما اين است که در کشور اين چنين روستایی وجود دارد که 76 عضو هيات علمي به سراسر کشور فرستاده و 95 تعاوني کارآفريني در آن مشغول به کار شد.

رئيس بنياد ملي نخبگان  اظهار داشت:  در منطقه اي كه يك روستاي آن مي تواند مسقط الراس تعداد قابل توجهي دانشمند و نام آور علمي كشور باشد، نخبگان آن هم از نظر علمي و انديشه بايد سرآمد باشند . بیشتر بخوانید…

گزارش روزنامه ایران در مورد پارچه بافی سنتی در خراشاد

نقش زدن روي تاروپود پارچه برايم سخت نيست، هر نقش و نگاري مرا به روزگاران گذشته مي برد و خاطرات تلخ و شيرين زيادي را برايم به تصوير مي كشد. وقتي نتيجه كارم به شكل لباس پوشش مردم مي شود احساس توانمندي مي كنم. شايد بتوانم با هنرم كودكي را شاد كنم همين است كه كار مرا ارزشمند مي كند.

فاطمه خراشادي زاده متولد 1337 از اهالي روستا خراشاد از توابع بيرجند است. كودكي او با پارچه بافي سنتي عجين شده است اكنون پس از نيم قرن او تلاش مي كند تا دوباره اين سنت قديمي را احيا كند….

دنباله این گزارش را که به تاریخ 21 مرداد 88 در روزنامه ایران چاپ شده است در فایل پی.دی.اف زیر بخوانید :

Iran_4284_12

سایر نوشته های نویسنده:

• آرشیو نوشته های KhorAshaD

تمام حقوق نوشته ها و تصاویر این تارنما، تحت لیسانس Creative Commons و متعلق به خراشاد میباشد لذا استفاده از تصاویر و نوشته های آن در نشریات, روزنامه ها، سایت ها و وبلاگها, تنها با ذکر منبع به همراه درج لینک خراشاد, بلامانع است.

Texts, Images, Audio and Video by KhorAshaD is licensed under a Creative Commons Attribution-Noncommercial-No Derivative Works 3.0 Unported License

---

 

مطلع شدیم که روزنامه خراسان در گزارشی تحت عنوان “خراشاد، سرزمین نخبه پرور“، به توصیف خراشاد پرداخته است . در این گزارش که از اطلاعات موجود در سایت خراشاد استفاده شده، ضمن معرفی خراشاد، طی مصاحبه ای با دهیار خراشاد ، مشکلات و امکانات خراشاد نیز بیان شده است.  ضمن تشکر از نویسنده گزارش و دست اندرکاران روزنامه خراسان، شما را به خواندن گزارش دعوت می نماییم :

نکته: تصاویر به کار رفته در این یادداشت، توسط سایت خراشاد و از مجموعه تصاویر زیبا و حرفه ای جناب محمدرضا آرین پور انتخاب شده است که بزودی این مجموعه زیبا در سایت قرار داده خواهد شد.  

لینک مستقیم به روزنامه خراسان : گزارش خراشاد، سرزمین نخبه پرور
خراشاد؛ سرزمين نخبه پرور
تاريخ انتشار 30/02/87 شماره سريال 16986
روستاي خراشاد در ٢٢ كيلومتري جنوب شرق شهرستان بيرجند و در دامنه كوه باقران قرار گرفته و نواحي شرقي و غربي روستا به وسيله كوه احاطه شده است.
از وسط روستا رودخانه اي مي گذرد كه منازل مسكوني اهالي، در دو سوي اين رودخانه واقع شده است و هنگام بارندگي شديد در قسمت هاي بالا دست روستا، سيل در بستر رودخانه جاري مي شود و ارتباط مردم دو سوي رودخانه را قطع مي كند.
اين روستا آب و هوايي معتدل و كوهستاني دارد كه به دليل سرسبزي، زيبايي و وجودكوه هاي سبز رنگ افيوليتي، چهره اي ييلاقي و تفرجگاهي به خود گرفته است به طوري كه به نام طرقبه بيرجند شناخته مي شود و در سال هاي اخير ساخت وساز ويلا هاي تفريحي و اقامتگاهي در اين روستا رشد فزاينده اي گرفته و اين ويلاها كه توسط اشخاص و برخي از سازمان ها ساخته شده، نقش تفرجگاهي خراشاد را پررنگ تر كرده است.

خانه هاي روستا در دل كوه و بر اوج بلندي پله به پله تا پست ترين نقطه هموار بنا شده است و هنگامي كه از بالا به اين مناظر بنگريم، بام ها طبقه به طبقه بر ديوارها سوار شده است. جوي آب از ميان باغ هاي روستا مي گذرد و در همسايگي خانه هاي گلي و روستايي از لا به لاي شاخه ها خانه هاي ويلايي ساخته شده طبق اصول شهرسازي، جلب توجه مي كند. اين ساخت و سازهاي جديد و شيك فقط به دامنه ارتفاعات محدود نشده و به صورت پراكنده حتي به بلندي صخره ها نيز گسترش يافته است.
ديدن نماهاي سنگي، شيشه هاي رفلكس و آخرين امكانات معماري در روستا در كنار ساخت وسازهاي قديمي، گذر شتابان قافله تمدن را در اين نقطه گوشزد مي كند. برخي از ساكنان خراشاد خانه هاي ويلايي ساخته اند و در فصول گرم سال و گاهي براي فعاليت هاي كشاورزي به روستا باز مي گردند.

نام خراشاد نامي يگانه است و بنا به گفته مرحوم دكتر محمد اسماعيل رضواني، پدر علم تاريخ معاصر ايران كه خود متولد اين روستاست، برگرفته از زبان پهلوي و به معني طلوع خورشيد بوده و علت آن هم واقع شدن اين روستا در بين دره اي است كه اين دره به طرف شرق بازگشته و به دشت خراشاد متصل مي شود؛ در نتيجه با توجه به واقع شدن اين روستا در ابتداي دره، از نظر مردم محلي، اولين روستا از مجموعه روستاهاي واقع در دره خراشاد بوده كه خورشيد به آن مي تابيده است.

تاريخچه خراشاد به قبل از اسلام بر مي گردد و وجود قبرستاني قديمي به نام گورستان گبرها در حاشيه غربي روستا، قلعه و تونل هاي زيرزميني، برج در غرب روستا، و وجه تسميه آن خود نشان از تاريخ چند هزار ساله اين روستا دارد.واقع شدن در ٤ كيلومتري روستاي كوچ و نگاره هاي لاخ مزار و غيره نياز به اكتشافات و پي جويي هاي باستان شناسي را بيش از پيش نشان مي دهد.

جمعيت روستا بر اساس سرشماري سال گذشته ٧٩٨ نفر و شغل اكثر مردم ساكن، كشاورزي و باغ داري است. علاوه بر آن مي توان به فعاليت هاي اقتصادي گسترده اي از جمله دام داري، قالي و گليم بافي، نجاري، بنايي، رنگ رزي و پارچه بافي سنتي و غير اشاره كرد.از جمله اقدامات خوبي كه در حال حاضر با حمايت معاونت صنايع دستي سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري استان انجام شده، احياي پارچه بافي سنتي در روستاست كه در گذشته تا حدودي به فراموشي سپرده شده بود و هم اكنون تعداد زيادي از بانوان روستا به اين فعاليت مشغول هستند و با توليد وسايل مختلفي از جمله حوله، شال، چادرشب و غيره نه تنها اوقات فراغتشان را به نحو مطلوبي پر مي كنند بلكه ممر درآمدي هم براي خانواده خود ايجاد كرده اند.

در ساليان اخير با رشد بخش صنعتي در خراشاد و احداث واحد هاي صنعتي مانند كشتارگاه صنعتي، مرغداري، بسته بندي چاي، مصالح ساختماني و غيره در اين مكان اشتغال زايي انجام شده است به طوري كه صنعت مرغداري در جنوب خراسان، نخستين بار توسط برخي از نخبگان اقتصادي در اين منطقه با تاسيس اولين مرغداري در خراشاد گسترش يافت ودر حال حاضر ١٢ مرغداري فعال در اين روستا فعاليت مي كنند.

همچنين زنان خراشاد با تاسيس شركت تعاوني روستايي و ارائه خدمات در زمينه تهيه مواد مورد نياز معيشتي و حرفه اي اعضاء، تامين اعتبارات و وام هاي مورد نياز و ارائه خدمات براي بهبود امور حرفه اي نقش قابل توجهي در گسترش اشتغال زايي در منطقه ايفا مي كند به طوري كه اين تعاوني به عنوان يكي از فعال ترين تعاوني هاي روستايي در استان شناخته شده است.

روستاي خراشاد از دير باز با ديگر نقاط مبادلات بازرگاني داشته است. زعفران، زرشك، عناب، گردو، گندم، سيب، گلابي، زردآلو، هلو، شليل، توت و انگور از عمده ترين محصولات كشاورزي خراشاد است و وجود درختان متنوع ميوه و باغ هاي سرسبز به آن طبيعتي زيبا و جذاب و تفرجگاهي مفرح بخشيده است، به طوري كه مرحوم آيتي در كتاب بهارستان، اين روستا را همراه با سه روستاي ديگر منطقه به بهشت تشبيه كرده است.

همچنين در لغت نامه دهخدا هم به اين منطقه اشاره شده است. ملك آباد، كفكي، كوچ، برزج و نصرآباد از روستاهاي اطراف خراشاد است.

 اين روستا ١١ شهيد و يك جاويد الاثر تقديم انقلاب كرده است و به لحاظ نخبه پروري و عالم خيز بودن شهرت دارد.از نظر فرهنگي، خراشاد پيشينه اي ديرين دارد به طوري كه اولين دبستان منطقه به نام دبستان دقيقي در سال ١٣٢٢ در اين روستا ساخته شده است.پرورش افراد و شخصيت هاي موفق و نخبه در زمينه هاي علمي، فرهنگي و اقتصادي بسيار فراتر از ظرفيت يك روستاي حدود يك هزار نفري است و وجود شخصيت هاي علمي در دانشگاه هاي داخل و خارج كشور، پزشكان و مسئولان ارشد اجرايي و غيره نشان از غناي فرهنگي اين روستا دارد.

در حال حاضر علاوه بر دبستان مدرسه راهنمايي شبانه روزي و دبيرستان روستا فعال است و محوريت روستا سبب شده دانش آموزان پسر مقاطع راهنمايي و متوسطه ساير روستاها به خراشاد مراجعه و در خوابگاه دانش آموزي اين روستا سكونت كنند.

دهيار خراشاد ضمن تشريح مطالب فوق به امكانات روستا اشاره كرد و گفت: اين روستا داراي بيمارستان روستايي، مخابرات، خانه بهداشت، تعاوني هاي روستايي، شوراي حل اختلاف، حسينيه، بانك، بيمه، پست، تاكسي تلفني، كانون هاي فرهنگي و تربيتي، مقاطع آموزش ابتدايي، راهنمايي، دبيرستان و خوابگاه دانش آموزي است. حسن رضا خراشادي زاده در خصوص جاده ارتباطي نيز افزود: جاده شوسه روستا به طول ٣ كيلومتر در سال ١٣٦٤ آسفالت و در همان زمان كار برق رساني به خراشاد انجام شد.
وي ادامه داد: با راه اندازي مركز مخابرات حدود ٥٠٠ شماره توسط شركت مخابرات با پوشش روستاهاي مجاور ايجاد شد و هم اكنون اكثر منازل اهالي خط تلفن ثابت دارد و علاوه بر آن پست و پست بانك هم در روستا فعال است.
وي درباره آنتن دهي تلفن همراه هم خاطر نشان كرد: با نصب يك فرستنده در روستا در حال حاضر هيچ گونه مشكلي در اين زمينه وجود ندارد و با نصب تجهيزات و امكانات مورد نياز صدا و سيما از سوي دستگاه هاي مربوط، مشكلي در اين خصوص وجود ندارد و شبكه هاي يك، دو و سه سيما در حد مطلوب دريافت مي شود.

وي با بيان اين كه روستاي خراشاد داراي خانه بهداشت و درمانگاه است، افزود: در اين مراكز يك پزشك به صورت ثابت، كارشناس بهداشت، ٢ بهورز، راننده آمبولانس، متصدي داروخانه و در مجموع ٦ نفر مشغول به كار و خدمت رساني به مردم اين روستا و روستاهاي مجاور هستند.وي تصريح كرد: هر چند با وجود خدمات ارائه شده، بسياري از مشكلات بهداشتي- درماني رفع شده است ولي كمبودهايي هم احساس مي شود كه نبود امكانات و دكتر دندان پزشك از جمله اين كمبودهاست.به گفته وي، با پي گيري هايي كه از سوي دهياري و شوراي اسلامي روستا انجام شد، با كمك هاي مردم يك دستگاه ميني كمپرسي خريداري كرديم و زباله هاي موجود در روستا به صورت هفتگي جمع آوري مي شود.

وي اضافه كرد: براي دفع بهداشتي زباله هم از سوي اداره منابع طبيعي و با موافقت ادارات مربوط در فاصله حدود ٦ كيلومتري روستا، زمين مورد نياز دهياري تحويل شد و دهياري هم پس از ايجاد جاده و حفر چاه، زباله ها را براي انهدام و دفع بهداشتي به اين مكان حمل مي كند. دهيار خراشاد در خصوص وضعيت آب شرب روستا گفت: با اجراي پروژه آب رساني و انتقال آب از دشت سربيشه به روستا مشكل چنداني در اين زمينه وجود ندارد.

وي تصريح كرد: با وجود اين كه خراشاد به عنوان روستايي ثروتمند و بي نياز شهرت دارد با اين حال برخي مردم روستا همچنان در محروميت به سر مي برند.همچنين روستا با مشكلاتي چون نبود شبكه فاضلاب، مشاركت نكردن سازمان هاي مربوطه مانند محيط زيست در ايجاد محلي براي دفع زباله و غيره رو به روست.

خراشادي زاده عمده ترين مشكل روستا را با توجه به كوهستاني بودن، كمبود زمين عنوان كرد و افزود: از آن جايي كه مهاجرت در اين روستا حالت معكوس دارد و بسياري از مردم اين منطقه كه در شهرها سكونت دارند، تمايل زيادي به برگشت و سكونت در زادگاه شان دارند، بنابراين نبايد مشكلي درباره مسكن آنان وجود داشته باشد. وي ادامه داد: در اين خصوص اقداماتي انجام شده و براي به نتيجه رسيدن آن مساعدت همه مسئولان در زمينه واگذاري زمين و حمايت براي پرداخت وام هاي دراز مدت و در نتيجه ساخت واحدهاي مسكوني مقاوم و بادوام ضروري است.

وي افزود: مشكل عمده ديگر روستا كم آبي در اثر خشكسالي چند ساله و وجود آفت هاي باغي و كشاورزي از جمله موريانه است كه بايد مسئولان براي انهدام اين آفات تلاش كنند. در غير اين صورت طولي نخواهد كشيد كه از مزارع و باغ هاي سرسبز روستا با تمام جذابيت ها و چشم اندازهاي زيبا، چيزي باقي نخواهد ماند. وي بر مشكل بيكاري جوانان روستا تاكيد كرد و گفت: مي توان اين مشكل را با ايجاد دهكده صنعتي در پايين دست روستا و پرداخت وام هاي خود اشتغالي به جوانان و ايجاد كارگاه هاي زودبازده در منطقه حل كرد كه اين مهم هم به توجه ويژه مسئولان نياز دارد.

وي با بيان اين كه در حال حاضر با راه اندازي تاكسي تلفني در روستا، خدمات حمل و نقل به اهالي ساكن و غيرساكن خراشاد ارائه مي شود، افزود: به دليل بعد مسافت اين روستا با مركز استان اياب و ذهاب مردم با مشكلاتي رو به روست. محل كار تعدادي از ساكنان خراشاد شهر است كه با توجه به مسائلي از اين قبيل راه اندازي يك خط واحد برون شهري براي رفع اين مشكل ضروري است.

وي به مشكل ايمن نبودن جاده آسفالته كمربندي حاشيه روستا اشاره كرد و گفت: از آن جايي كه اين مسير جاده ارتباطي روستاهاي بالا دست دره خراشاد با مركز استان محسوب مي شود و تردد در آن زياد انجام مي شود و با توجه به مسكوني بودن نواحي اطراف جاده و وجود پيچ هاي بسيار تند، جا دارد مسئولان راه و ترابري در خصوص ايمن سازي عبور و مرور مانند نصب علايم راهنمايي و رانندگي، گارد جاده و تامين روشنايي اقدام كنند.
وي به حايز اهميت بودن بعد فرهنگي در روستاي خراشاد اشاره كرد و افزود: در حال حاضر مسجد، حسينيه و كتابخانه در روستا وجود دارد و قسمت اعظم اوقات فراغت جوانان و دانش آموزان در كانون فرهنگي و كتابخانه مي گذرد و با اين وجود مي طلبد به اين بخش مساعدت و توجه ويژه اي معطوف شود.

خراشادي زاده در خصوص اعتبارات دهياري خراشاد نيز گفت: سال گذشته ٢٧٠ ميليون ريال اعتبار براي دهياري روستا درنظر گرفته شد كه بيش از ٦٠ درصد آن محقق نشده است و از اين مبلغ ١٢٠ ميليون ريال براي احداث ساختمان دهياري و بقيه براي اصلاح و توسعه معابر هزينه خواهد شد. وي در مورد طرح هادي روستا خاطر نشان كرد: طرح هادي خراشاد در سال ١٣٨٣ تصويب و به طور تدريجي متناسب با اعتبارات اختصاص يافته در حال اجراست.
در تدوين اين گزارش از سايت خراشاد بهره گرفته ايم.

——————————————–

مرتبط:

• شخصیت های برجسته خراشاد
• اطلاعاتی در مورد خراشاد
• سفر تصویری به خراشاد

به نام یزدان

درست است که از ایران دور هستم … ولی با اینهمه اخبار و گزارشها از طریق اینترنت ، ایمیل و یا تماسهای تلفنی دوستان به بنده می رسد … در این راستا باخبر شدم که چندی پیش مقاله ای  به نام سرزمین علم و فرهنگ ، در آخرین شماره مجله خانواده سبز (شماره 200)، به مناسبت سی ام فروردین، سالگرد تاسیس استان خراسان جنوبی  چاپ گردیده که در آن به طور خلاصه به معرفی استان خراسان جنوبی پرداخته شده است. نویسنده مقاله جناب آقای محمدرضا آرین پور هستند که از قرار معلوم، مدرس دانشگاه، عکاس و کاشف یکی از آثار باستانی شهرستان بیرجند, به نام سنگ نگاره دل آباد نیز می باشند ….

خب تا به حال متوجه دو ضلع این سه گانه ( مجله خانواده سبز و خراسان جنوبی) شده اید … و اما ضلع سوم آن ، یعنی … خراشاد : …  در مقاله فوق علاوه بر اینکه از خراشاد به عنوان یکی از نقاط دیدنی شهرستان بیرجند، نام برده شده، تصویری نیز از خراشاد در مقاله درج گردیده است ….

پس از آگاهی از این مقاله، و نظر به اینکه شاید این مقاله برای خیلی از اهالی خراشاد به مانند من ، جالب توجه باشد،…. اقدام به درج آن در سایت نمودم …. همچنین لازم می دانم به سهم خود، از نویسنده مقاله جناب آقای آرین پور، تشکر نمایم ……. حال بر روی تصاویر  کلیک نمایید تا مجله وار ، مقاله را بخوانید :

در اینجا هم متن کامل مقاله … اما به صورت اینترنت وار ! :

 سرزمين سبز» سرزيمن علم و فرهنگ

مقدمه
استان خراسان جنوبي در تاريخ 30/1/83 طبق مصوبه شوراي اسلامي از استان خراسان بزرگ منفك گرديد واستانداري آن در مورخه 22/5/83 استقرار يافته است.
استان خراسان جنوبي از شرق با كشور افغانستان هم مرز است و در شمال با استان خراسان رضوي ودر شمال غربي وغرب با استان يزد و در جنوب غربي نيز با استان كرمان و از جنوب به استان سيستان و بلوچستان متصل است.
استان خراسان جنوبي در ناحيه قهستان واقع بوده كه زماني ساكارتها در اين مناطق حضور داشته‌اند كه از اسناد و سوابق وكتيبه‌هاي هخامنشي مي‌توان استنباط كرد و از آثار موجود، قرينه‌هاي گذشته‌ كهن اين ديار به‌دست مي‌آيد.
استان خراسان جنوبي شامل شهرستان‌هاي (بيرجند، قائن، نهبندان، سربيشه، فردوس، سرايان) مي‌باشد.
اين استان به دو قسمت كوهستاني مرتفع وپست وهموار تقسيم شده است.

شهرستان بيرجند
اين شهرستان مركز استان خراسان جنوبي مي‌باشد كه از اين شهر سياحان ومورخاني همچون ماركوپولو، ياقوت حموي، مقدسي، حمدا… مستوفي وحافظ در كتاب‌هاي خود ياد كرده‌اند و داراي آثار تاريخي همچون قلعه بيرجند مربوط به دوره صفويه، بند دره (منطقه نمونه گردشگري) كه در منطقه كوهستاني از رشته كوه‌هاي باقران در فاصله هشت كيلومتري شهر بيرجند قراردارد و در زمان حكمراني حشمت‌الملك ساخته شده مي‌باشد همچنين ارگ كلاه فرنگي كه داراي هفت طبقه و از بناهاي شاخص تاريخي بيرجند مي‌باشد و مربوط به دوره زنديه است، اين شهر داراي مساجد و حسينيه‌هاي تاريخي زيادي مي‌باشد كه به دوران پيش از اسلام نيز بر‌مي‌‌گردد همچنين مي‌توان به مسجد جامع پايين شهر، مسجد چهار درخت، مسجد عاشورا و از حسينيه‌هاي قديمي آن به حسينيه آراسته، حسينيه محبان‌الزهراء، حسينيه نواب وحسينيه‌گود و… اشاره كرد. از مدارس تاريخي اين ناحيه هم مي‌توان به مدرسه شوكتيه اشاره داشت كه در سال 1312 هجري شمسي ساخته شده است.
خانه‌هاي تاريخي معروف آن خانه آراسته، خانه پردلي، خانه علوي و… مي‌باشد.
شهر بيرجند داراي باغ‌هاي زيباي قديمي مثل باغ وعمارت اكبريه، باغ وعمارت شوكت‌آباد، باغ و عمارت رحيم‌آباد، باغ و عمارت معصوميه و… است همچنين داراي سنگ نگاره‌هايي مثل سنگ نگاره كال جنگال، سنگ نگاره دل آباد (كاشف:نويسنده) و داراي روستاهاي زيبا مثل روستاي خراشاد، روستاي بهلگرد و… مي‌باشد.

شهر خوسف
يكي از قديمي‌ترين شهرهاي خراسان جنوبي كه به ديار گل‌هاي نرگس معروف است، شهر خوسف مي‌باشد، شهرخوسف داراي بافت تاريخي و زيبا مي‌باشد كه يكي از آثار ارزشمند اين خطه سنگ نگاره كال جنگال است. از آثار ديگر مي‌توان به مسجد جامع خوسف اشاره كرد كه مربوط به دوران اوليه اسلام است. ديگر آثار تاريخي، مقبره ابن حسام خوسفي شاعر معروف دوره صفوي، خانه تاجور، خانه مالكي و روستاي تاريخي وكويري خور كه در حاشيه كوير لوت قراردارد وداراي چشم‌انداز‌هاي زيبا مي‌باشد.

شهرستان قائن
در شمال بيرجند قرار دارد و به سرزمين طلاي‌سرخ معروف است و داراي آثار تاريخي و مذهبي مي‌باشد كه مسجد جامع واقع در آن مربوط به قرن 9 هـ .ق، آرامگاه بوذجمهر از عرفاي نامدار مربوط به سده چهارم هـ .ق، است و داراي غار‌هاي متعدد و جالب نيز مي‌باشد مثل غار جوجه، غار ترشو، غار نوغاب و يكي از قلعه‌هاي معروف آن قلعه حسين قائني مي‌باشد كه در زمان حمله اسكندر مقدوني به ايران سيزده هزار سپاه در آن وجود داشته، همچنين مقبره امامزاده زيدالنار فرزند موسي كاظم(ع)، مسجد جامع خضري مربوط به دوره صفوي نيز در آنجا مي‌باشد.

شهرستان درميان
در شرق استان قرار دارد. آثار تاريخي ومذهبي آن مسجد جامع هندوالان، مسجد جامع درخش، مقبره سلطان ابراهيم رضا(ع)، قلعه تاريخي فورگ مربوط به دوره افشاريه، قلعه كل حسن صباح كه دومين مركز عمده دفاعي اسماعيليان پس از قلعه الموت بوده، خانه استاد سعيدي واقع در روستاي نوزاد و… مي‌باشد.

شهرستان سربيشه
در جنوب شرقي بيرجند واقع شده. آثار تاريخي و مذهبي آن قلعه كهنه سربيشه، باغ و عمارت مود، مزار بي‌‌بي زينب خاتون (خواهر حضرت امام رضا(ع)) روستاهاي اعجاب‌انگيز چنشت (داراي غار‌هاي زيبا وشرايط اقليمي وپوشاك متفاوت و زيبا) و روستاي ماخونيك داراي خانه‌هاي كوتاه با مردمان كوتاه قد وآداب و رسوم خاص با آداب و مراسم خاص ديدني كه تا حالا توريست‌هاي زيادي را به خود جلب كرده است، آبترش سربيشه داراي آب سرد است كه در درمان بيماري‌هاي پوستي، اعصاب و روان و بيماري‌هاي عضلاني موثر مي‌باشد.

شهرستان نهبندان
در جنوب استان قرار دارد. آثار تاريخي و مذهبي آن شامل قلعه تاريخي نهبندان، قلعه شاهد، مسجد عاشورا و مسجد طارق، مزار سيدعلي، قدمگاه حضرت ابوالفضل (ع)، خانه تاريخي سالار است. در نهبندان مي‌توانيد به روستاي زيباي ده سلم برويد و از آنجا به زيباترين كوير دنيا، نقطه صفر حيات، كوير لوت مي‌توان سفر كرد، جايي كه به شهر افسانه‌اي لوت معروف است و البته پاي هيچ بشري به آنجا بازنشده است، داراي كويري زيبا وتحسين‌برانگيز است.

شهرستان فردوس
در شمال غربي استان خراسان جنوبي قرار دارد.
نام قديم فردوس «تون» بوده است، آثار تاريخي و مذهبي مدرسه علميه علما، مسجد و حمام كوشك، بارگاه امامزادگان سطان محمد و ابراهيم، آبگرم معدني فردوس كه در درمان بيماري‌هاي پوستي ومفصلي موثر است.
آثار تاريخي شگفت‌انگيزي در اين شهرستان‌ وجود دارد، از جمله بافت تاريخي بشرويه و بادگيرها و خانه‌هاي خشتي و كوير زيباي آن كه مربوط به دوره صفويه است و خانه مستوفي كه مربوط به دوره قاجاريه است وحسينيه حاجي علي اشرف.

شهرستان سرايان
در شمال غربي استان واقع شده و سابقه تاريخي آن به قبل از اسلام برمي‌گردد. آثار تاريخي آن مسجد جامع سرايان، كاروان سرا، مقبره تورانشاه، مسجد جامع سه قلعه، آب انبار كمال آيسك و قلعه سرايان، مي‌باشد.

صنايع دستي
خراسان جنوبي داراي هنرمندان چيره‌دست و ماهري مي‌‌باشد كه با ظرافت خاصي آثار خارق‌العاده‌اي را خلق مي‌‌كنند كه شامل سفالگري، آهنگري، حصيربافي، سبدبافي، نمدمالي، زيلوبافي، پارچه‌بافي، ريسندگي، دباغي، سوزن‌دوزي، قلاب‌بافي و قالي‌بافي مي‌‌باشد.

موسيقي محلي
در استان خراسان جنوبي از دايره، سرنا، دهل، ني و…جهت نوازندگي استفاده مي‌‌شود، موسيقي در منطقه خراسان جنوبي، از سابقه بسيار طولاني و قديمي برخوردار و رقص‌هاي محلي اصيل، چنشتي، چپ و راست، شيرچه، سه ضرب، چوب بازي و… در آن‌جا رايج است. ويژگي موسيقي محلي در حركات نمايشي آن است.

سوغات
خراسان جنوبي داراي محصولات استراتژيك در سطح كشور و جهان مي‌‌باشد كه از آن جمله مي‌‌توان به محصولات زعفران، زرشك، انار نام برد. از ديگر محصولات مي‌‌توان به عناب اشاره كرد كه شهرستان بيرجند، بيشترين توليد را در سطح كشور دارد و از ديگر محصولات اين منطقه مي‌توان آلوبخارا، كشك، قره‌قروت، توت خشك، قالي و… را نام برد كه به عنوان سوغات به اقصي نقاط كشور و جهان به عنوان محصولات ممتاز و سوغات عرضه مي‌‌ش 

محمدرضا آرين پور

در پناه حق

منبع: مجله خانواده سبز

مرتبط:

•  اطلاعاتی در مورد خراشاد

به نام یزدان