آیین های سنتی عزاداری در خراشاد
به نام یزدان
از سوگت لاله ها هم داغدارند
اقاقی های عاشق بی قرارند
.
مـرا بـــا نینـوایت آشنــا کـــــن
از این بی آشنایی ها رها کن
.
بگــو تــا دل شقــایق خیز گردد
کـه از خون دیده ام لبریز گردد
هر سال در ماه محرم به مناسبت عزاداري اباعبداللهالحسين (ع) در منطقه خراشاد , مراسم ویژه ای برگزار می شود. از جمله این مراسم می توان به حسین حسین و علم بندان ( که به نام سلام علمها و یا جنگ علمها نیز شناخته می شود) اشاره نمود. در این ایام و علی الخصوص در تاسوعا و عاشورا , مردم منطقه از نقاط مختلف کشور خود را به خراشاد رسانده و آیینهای مذهبی و سنتی را برگزار می نمایند. در سالهای اخیر , ساخت حسینیه ای در خراشاد بدست خیرین منطقه , به هر چه باشکوه برگزار شدن این آیین ها کمک ویژه ای نموده است… در مورد فلسفه و نحوه برگزاری این آیین ها , متاسفانه بدلیل عدم اطلاع کافی نویسنده مطلب, به صورت گزیده از سایر وبلاگها و وب سایت ها که اشاره ای به این آیین ها داشته اند, کمک گرفته شده است, در نتیجه در صورت نیاز به اصلاح و تکمیل مطلب , نظر خود را بفرمایید …. در پایان هم ویدئو کلیپی متناسب با این ایام قرار گرفته که دیدن آن خالی از لطف نیست :
مراسم حسین, حسین …. از وبلاگ بصیران :
در اين مراسم كه اكنون تنها در برخي از مناطق شهري و در برخي از روستا ها انجام مي شود، عزاداران حسيني از پير و جوان حلقه اي بزرگ تشكيل مي دهند و دور علم ابوالفضل العباس ع مي چرخند و اشعاري را قرائت مي كنند………………در اين مراسم وقتي عزاداران دور علم مي چرخند، دست چپ را بر روي دوش فردي كه پهلويش قرار دارد گذاشته و با دست راست در حين چرخيدن 2 بار به سينه و 2 بار به پاي خود مي زنند و يك نفر كه معمولا بزرگ روستا است، اشعاري به اين ترتيب مي خواند:حسن حسين يا الله ، حسن حسين يا الله حسن حسين يا الله ، يزيد لعنت اللهحسن چه شد، شهيد استحسين چه شد، شهيد استكشنده اش ، يزيد استتشنه حسين به كربلا، شيعه، تو آب مي خوري؟حسن حسين يا الله ، يزيد لعنت اللهقسمت اول اين ابيات توسط مداح يا ذاكر و قسمت دوم توسط عزادارن يا همان افرادي كه دور علم مي چرخند بيان مي شود. در شب هايي كه به ايام تاسوعا و عاشوراي حسيني نزديك مي شوند اشعاري جديد به اشعار قبلي اضافه مي شود، در شب تاسوعا مي گويند:يا عباس يا عباس، جانم فداي عباسدر اين هنگام مداح اصلي با انگشت به علم حضرت ابولفضل ع اشاره مي كنند و مي گويد:اين علم از كيست كي بي صاحب است؟عزاداراني كه در حال انجام مراسم هستند جواب مي دهند، اين علم از ماه بني هاشم است.در شب عاشورا باز گروهي از عزاداران مي خوانند، شب قتل حسين خون مي زند جوش، گروهي ديگر جواب مي دهند ، فلك سرگشته و عالم سيه پوش و يا مي خوانند شب قتل حسين بي گناه است، فلك سرگشته و عالم سياه است.اين اشعار ادامه دارد تا حدود 20 دقيقه و در پايان عزادران با ذكر كلمه يا الله يا الله به سمت علم مي روند و آن را مي بوسند……….
امسال مراسم تاسوعا و عاشورا را در روستای پدرم که نامش خراشاد است و در 15 کیلومتری جادهی بیرجند- زاهدان قرار دارد، گذراندم.
روستای خراشاد شامل دو قسمت است: یک قسمت خراشاد و دیگری نصرآباد است ( تصحیح : نصرآباد و خراشاد دو روستا هستند در مجاورت یکدیگر… جهت کسب اطلاعات بیشتر می توانید به صفحه اطلاعاتی در مورد خراشاد مراجعه کنید) که شما برای ورود به خراشاد باید ابتدا از کنار نصرآباد بگذرید. در روز تاسوعا، هئیت عزادار امام حسین خراشاد به نصرآباد میآید و در آنجا در مقابل هیئت عزادار نصرآباد قرار میگیرد. این تقابل در منطقهای است که بین دو تپه قرار دارد به گونهای که در یک سوی تپه مردها و در سوی دیگر زنها مینشینند و نظارهگر مراسم میشوند. بعد مدتی که این دو هیئت در مقابل یکدیگر قرار گرفتند، به صورت نمادی با علمهای بلندی به یکدیگر حمله میکنند و جنگ خوبی با بدی را نشان میدهند. بعد از اینکه علمها به یکدیگر برخورد کردند؛ همهی علمها یکی میشوند و به سمت مسجد نصرآباد حرکت میکنند و در آنجا به عزاداریشان ادامه میدهند. در آخر، همهی کسانی که عزاداری کردند و نکردند قیمه از نوع امام حسین را میخورند.
در روز عاشورا هیئت خراشاد به خانهی تکتک روستائیان میرود و در خانهی آنها عزاداری میکند. سپس به قبرستان جدید روستا میروند و برای تکتک فوتشدههای در آن سال فاتحه میخوانند و کسانی که فامیلی در آنجا دارند که به خاک سپرده شده است بر سر قبر فوتشدههایشان شکلات، نقل و… میگذارند تا ملت بخورند. بعد از قبرستان جدید به قبرستان قدیم روستا میروند و در آنجا هم دقیقاً همین مراسم را اجرا میکنند. در آخر هم به همراه با هیئت عزادار نصرآباد ( چاج و … ) به حسینهی روستای خراشاد میروند و در آنجا عزاداری میکنند. در نهایت هم مانند روز تاسوعا همگی ناهار میخورند آن هم از نوع چرب!
عکسهایی از علم بندان, از وبلاگ هیئت عزاداران حضرت علی اکبر بیرجند :
ادامه عکسها را در وبلاگ مورد نظر ببینید…
مراسم شام غريبان :
(این قسمت با کمک و همکاری یکی از خوانندگان و جناب آذری اضافه گردید…با تشکر از ایشان)
مراسم شام غريبان در خراشاد با ساير مناطق متفاوت است. در اين مراسم كه پس از غروب عاشورا برگزار می شود, عزاداران حلقه ها يی را تشكيل داده و در وسط هر حلقه يك نفر شمع در دست دارد و سپس هر گروه در ذكر مصيبت امام حسين مديحه سرايی مي كنند. در طی مراسم هم تعدادي از عزاداران گهواره ای كه با پارچه ای سبز رنگ مزين شده و در وسط آن شمع هايی روشن است را در بين عزاداران می گردانند, كه نمادي از گهواره خالی علی اصغر در شب عاشورا است. همچنين چند حلقه را كودكان خردسال تشكيل داده و از زبان كودكان يتيم بازمانده از حادثه عاشورا به خواندن اشعاری حزن انگيز و سوزناك می پردازند كه در اينجا ابياتی از آن ذكر می شود:
يتيمی درد بی درمان يتيمی
يتیمی خواري دوران یتيمی
الهی طفل بی بابا نباشد
اگر باشد در اين دوران نباشد
مراسم شام غریبان در نصرآباد هم تقریبا مشابه خراشاد صورت می پذیرد یعنی با حلقه زدن افراد منتها اشعار زیر خوانده می شود :
حلقه اول :
شام غریبان سحر ندارد
امشب رقیه پدر ندارد
حلقه دوم :
شام غریبان سحر ندارد
امشب سکینه پدر ندارد
ویدئو کلیپ بوی سیب از حدادیان در حال و هوای این ایام
از اینجا نسخه صوتی آن را دانلود کنید
دیدگاههای تازه