سفر به روستای شگفت انگيز ماخونیك / سرزمين لی لی پوت های ايران (م. آرین پور)
سفر به روستای شگفت انگيز ماخونيك (سرزمين لی لی پوت های ايران):
(برای دیدن بهتر تصاویر روی آنها کلیک نمایید)
روستای ماخونيک یکی از هفت روستای شگفت انگیز جهان می باشد.
اين روستا در فاصله 78 كيلومتری شرقی شهر سربيشه در مسير جاده سربيشه به روستای دُرُح قرار دارد .
روستای ماخونیک خراسان جنوبی از روستاهای شگفت انگیز جهان و جزء بخش مرکزی شهرستان سربیشه است و به لحاظ شهرت آن به شهر لی لی پوتها، جذابیتهای حیرت انگیزی دارد.
منطقه ماخونیک متشکل از 12 آبادی است که روستای ماخونیک بزرگترین آنها محسوب می شود.
این روستا شامل ماخونیک Maxonic، کفاز Kefaz، چاپنسر Japansar، توتک Tutak، سفال بند Sefalband، سولابست Sulabest، لجونگ( سفلی و علیا ) lejong، کلاته بلوچ Kelate baluj، دامدامه Damdame و میش نو Misnow، خارستو Xayestu و جلارو Jelaro است.
اهالی این روستاها از نظر مذهب، معیشت، شیوه زندگی و اوضاع اجتماعی با یکدیگر وجه اشتراک زیادی دارند اما غالب این روستاها اصل و نسب خود را از روستای ماخونیک می دانند.
مذهب مردم منطقه ماخونیک سنی و از نوع حنفی است که با زبان فارسی و با لهجه خاص محل تکلم می کنند.
درباره وجه تسمیه روستا چندین قول وجود دارد، گویند که در گذشته بسيار دور عده ای مأموران دولتی به این روستا آمده و اهالی به گرمی از آنها استقبال نکرده اند و با آنها برخورد سردی داشته اند و آنها این نام را برای روستا انتخاب کرده اند.
برخی نیز می گویند به دلیل وجود شکافی در کوه نزدیک روستا به آنجا ماده ماخونیک گفته می شده که به مرور زمان به ماخونیک تغییر نام یافته است.
در برخی اسناد قدیمی (حجت) که تاریخ نگارش آنها به 300 سال قبل می رسد، نام روستا مادخنیک ذکر شده است که مرکب از دو جزء “ماد” و “دخنیک” است. ماد در زبان پهلوی و پارسی باستان به ماه تبدیل شده که یکی از معانی آن شهر و مملکت است و در مجموع بنام شهر ماخونیک است.
درباره این روستا هیچ سابقه تاریخی مکتوبی وجود ندارد و فقط “کلنل چارلز ادوار دبیت” در کتاب سفرنامه خراسان و سیستان در دوره ناصرالدین شاه به توصیف منطقه ماخونیک پرداخته است.
بر طبق شواهد چنین بر می آید که ساکنان روستا در ابتدا دامدار و عشایر بوده اند و در دوره های بعد در منطقه ماخونیک و به ویژه در روستای ماخونیک سکونت گزیده اند، وجود سنگ نگاره ای در نزدیکی قنات ماخونیک که نقش های چوپانی و بسیار قدیمی بر روی آن نقش بسته نیز گواهی بر قدمت سکونت در ماخونیک است.
از آثار تاریخی ماخونیک می توان به سنگ سیاه (سنگ نگاره) ماخونیک، بنای برج و قلعه، برج گل انجیر، منزل سرگردونی، نادر مرده می توان اشاره کرد.
یکی از عمده نشانه های فرهنگی روستای ماخونیک مسکن است که در نوع خود جالب و قابل توجه است. بافت مسکونی روستا در دامنه تپه و خانه ها به طور فشرده به هم و در گودی زمین ساخته شده اند.
کف خانه حدود یک متر از سطح زمین پایین تر است و دارای یک درب کوتاه چوبی است.
برای رفتن به داخل خانه باید دولا شده و به زحمت خود را داخل خانه کرد. اغلب یکی دو پله درگاهی را به کف خانه متصل می کنند.
هر خانه دارای فضاهایی همچون کندیک Kandik ( مخزن نگهداری گندم و جو )، کرشک Koresk ( اجاق گلی برای طبخ غذا )، طاق و طاقچه است.
باید دانست عمده مصالح به کار رفته در مسکن روستا شامل سنگ، چوب و هیزم است.
علاوه بر مسکن به جاذبه های فرهنگی دیگری همچون مراسم عروسی و نامزدی، مراسم ماه رمضان و عیدفطر و عید قربان، مراسم باران خواهی و همچنین خوراک و غذاهای سنتی و پوشاک محلی منطقه می توان اشاره کرد.
جاذبه این روستا این است که در آن اهالی کوتاه قد بوده و به زحمت قدشان از 1.40 تجاوز می کند البته شایان ذکر است که این موضوع برای دوران گذشته است واکنون در این روستا تقریباً قدها متعادل گشته است. خانههای روستائی با سقف های کوتاه و داخل خانه ها نیز بسیار کوچک می باشد در حال حاضر خانههای کوچک آنها حائز اهمیت است که بسیار کوچک و با سقفهای کوتاه می باشد.
برای وارد شدن به خانههای روستای ماخونيك بايد كمر را خم كرد. در داخل خانه هم نميشود راستراست ايستاد. ظاهراً از آنجا كه هوای آن ناحيه سرد است مردم خانهها را كوچك و كمارتفاع ميسازند تا راحتتر گرم شوند.
مردم ماخونيك تا 50 سال پيش، چاي نمینوشیدند، شكار نمی كردند و اصلاً گوشت هم نمی خوردند و هنوز سيگار نمی كشند. مردم ماخونيك اين قبيل كارها را گناه می دانستند.
ورود تلويزيون به اين روستا به معنای ورود شيطان بود و اهالی تا چند سال پيش به تلويزيون می گفتند شیطان. آنها هرگز اجازه نميدادند كودكان پای صفحه تلويزيون بنشينند و جادو شوند. شايد حق با آنها بود.
شغل اصلی مردم روستا دامداری است و در کنار آن به کشاورزی نیز مشغول هستند، علاوه بر این تعدادی از اهالی در معادن سنگ کار می کنند و تعداد ی دیگر نیز قالیبافی می کنند و این صنعت از عمده صنایع دستی روستا به شمار می رود.
عمده محصولات کشاورزی منطقه شامل گندم، سیر، جو، شلغم، چغندر و زردک است و مردم این منطقه به میزان محدودی به کشت گوجه فرنگی، پیاز و زعفران نیز می پردازند.
کاشت محصولات باغی در روستا چندان به چشم نمی خورد و فقط تعدادی درختان عناب، توت، انجیر، انار، سیب،
انگور و بادام در کنار جویهای آب و نزدیکی استخر کاشت شده است.
راه روستا در سالهای اخیر ایجاد و آسفالت شده است و علاوه بر این روستا دارای آب شرب، برق، خانه بهداشت، مدرسه ابتدایی، مکتب خانه، حمام و چندین مغازه از جمله خوار و بار فروشی، قصابی، نانوایی، تعمیرگاه موتور و جوشکاری هستند.
در حال حاضر گردشگران خارجی و داخلی زیادی از این روستا دیدن می کنند و این روستا از روستاهای هدف گردشگری خراسان جنوبی به شمار می رود.
با این حال خانه های مسکونی لی لی پوت های ایران همچنان پابرجاست و خانه هایی با ساخت امروزی و گاه شهری و دارای آجرنما، اگرچه قد برافراشته و خانه های تو سری خورده را در سایه خود قرار داده اما نتوانسته اند نگاه ها را از آن برگیرند. ماخونیک همچنان زنده است.
محمدرضا آرين پور-مدرس دانشگاه
منابع متن مقاله وسفرنامه: با استفاده ازسايت دانشگاه آزاد اسلامي وسايت كويرهاي ايران وكتاب راهنماي گردشگري خراسان جنوبي
عكس ها: محمدرضا آرين پور
تمام حقوق نوشته ها و تصاویر این تارنما، تحت لیسانس Creative Commons و متعلق به خراشاد میباشد لذا استفاده از تصاویر و نوشته های آن در نشریات, روزنامه ها، سایت ها و وبلاگها, پس از اطلاع نویسنده و یا مدیریت تارنما، تنها با ذکر منبع به همراه درج لینک خراشاد, بلامانع است.
Texts, Images, Audio and Video by KhorAshaD is licensed under a Creative Commons Attribution-Noncommercial-No Derivative Works 3.0 Unported License
دلیل کوتاهی قد این افراد چه بوده، سوء تغذیه، عوامل ژنتیکی ویا سازگاری با شرایط خاص زندگی؟
خراشاد:
سلام
البته من می خواستم یک نکته را تذکر دهم که ماهده کردم که خود نویسنده مطلب در قسمت های انتهایی یادداشتش به تصحیح این نکته پرداخته است. به هرحال اطلاق نام “لی لی پوتی ها” به این روستا بیشتر یک نگاه ژورنالیستی اغراق گراست تا یک واقعیت. واقعیت این است که همانگونه که در انتهای مطلب آمده است و شما هم در پاسخ کامنت دوست بزرگواری فرموده بودید الان دیگر مردم ماخونیک از کوتاهی قد مفرط رنج نمی برند، هرچند که هنوز میان گین قدشان حدوداً 15سانتی متر از میانگین قد کشور کمتر است. البته از نظر من وجود مناطقی از این دست نه تنها نباید هدف گردشگری باشند که اصلاً هیچ ارزش گردش گری هم ندارند چون این گونه مناطقِ قرون وسطایی بیش از هرچیز نماینگر فقر و بدبختی و فلاکت و عقب ماندگی ما ایرانیان است. البته این نظر شخصی من است و ممکن است از نظر بسیاری بر سبیل درست نباشد.
راستی برادر، وبلاگم برای بار چهارم فیلتر شد. انشالله از پس فردا و همزمان با حادثه سوم تیر خانه جدیدم را راه می اندازم. در ضمن می خواستم بگویم که بنده هرچند در بسیاری از اوقات کامنت نمی گذارم ولی مشتری همیشگی وبلاگتان هستم و در میز کار reader googleام هر وقت که به روز می کنید، مطالبتان را می خوانم.
همیشه همینگونه سرزنده و شاداب باشید و سرزنده تر و شاداب تر شوید.
خراشاد:
سلام
آقا من به اندازه شما تخصصی کار با کامپیوتر را بلد نیستم. من کلاً کاری که با این وسیله مدرن بلدم انجام بدم اینه روشن خاموشش کنم و البته به اینترنت وصل بشم و به دوستان شفیقی چون شما سر بزنم ولی اینکه فید چیه رو کلاً “بیل می رم!!!” میشه یکم توضیح بفرمایید که “ها این فید که وگفتی یعنی چه؟!!!”
ممنون از راهنمایی تون.
تشکر
خراشاد:
درودبرشما،با سندي اززلزله به روزم .بهشتي باشيد.
خراشاد:
سلام
عكس هاي مسابقه قوي ترين مردان بيرجند
و
عكسهاي جشنواره بادبادك ها را براي شما ارسال نمودم
با تشكر
آرين پور
لطفاعكس هاي كه خودت از كشور فرانسه گرفته اي برايم ارسال كن
با سلام به شما دوست عزيز من خيلي مايلم تااز اين روستا گزارشي براي سايت جديد آنلاين تهيه كنم .
خيلي مايلم كه بدانم به چه صورتي ميشه با شما ارتباط بر قرار كرد .
در سايت جديد آنلاين كه يك سايتي است با شيوه هاي جديد خبرنگاري در جهان امروزي .
اگر موافق باشيد كه داستان اين روستا از زبان خود شما روايت بشه و همچنين از عكس هاي زيبايتان بتوانم در اين گزارش استفاده كنم ممنون ممي شوم.
براي آشنايي با گزارش هاي سايت مي توانيد به اين آدرس مراجعه نماييد .
http://www.jadidonline.com
منتظر جواب شما هستم
با احترام فراوان
حسين
خراشاد:
با سلام
عكس هاي يك روز عكاسي در تهران و عكس هاي زيباي ماكرو را براي شما ارسال كردم.لطفا در سايت درج نمائيد.با تشكر-محمدرضا
خراشاد:
خسته نباشید دوست عزیز.
آشنایی با وبلاگ شما برایم خیلی جالب بود. بعد از این هم همیشه به اینجا خواهم آمد.
با آرزوی سلامتی
عطاران
خراشاد:
از مردم ماخونیک عکس بذارین
خراشاد :
سلام
مطالب خوبی ذکر شده بود. من قصد دارم این روستا رو از نظر تحولات اجتماعی بررسی کنم با رویکرد جامعه شناختی..در تعطیلات نوروز چند روزی به اونجا میام. خوشحال میشم اگر بازم از اطلاعات و منابع شما استفاده کنم. لطفا در صورت تمایل با من با ایمیلم در تماس باشید.
سپاسگذارم
رضوی
خراشاد:
سلام بر شما
من تا بحال چندین بار به خراسان آمده ام و تقریبا تمام جاهایی که دیدنی بوده را دیدم اما این اولین باری است که از وجود این منطقه با اطلاع شدم . خیلی برایم جالب بود که یک چنین مکانی در ایران وجود دارد. و برخلاف نظر یکی از دوستان من اصلا تصورم این نیست که این روستا نشانه فقر وبدبختی ماست.
این طبیعت افرادی بوده که در این منطقه زندگی می کردند. و اگر منظور روستا بودن باشد که خب باز هم من فکر میکنم همه روستاهای ایران تقریبا در یک سطح هستند.
اما این منطقه دارای خصوصیت خاص خودش است. و بسیار هم دیدنی
من حتما اگر عمری باشد در سفر اینده ام به خراسان به این منطقه خواهم رفت
و با اجازه شما از مطالب این بخش در وبلاکم استفاده می کنم.
mamam-maryam.blogfars.com