به نام یزدان

درست است که از ایران دور هستم … ولی با اینهمه اخبار و گزارشها از طریق اینترنت ، ایمیل و یا تماسهای تلفنی دوستان به بنده می رسد … در این راستا باخبر شدم که چندی پیش مقاله ای  به نام سرزمین علم و فرهنگ ، در آخرین شماره مجله خانواده سبز (شماره 200)، به مناسبت سی ام فروردین، سالگرد تاسیس استان خراسان جنوبی  چاپ گردیده که در آن به طور خلاصه به معرفی استان خراسان جنوبی پرداخته شده است. نویسنده مقاله جناب آقای محمدرضا آرین پور هستند که از قرار معلوم، مدرس دانشگاه، عکاس و کاشف یکی از آثار باستانی شهرستان بیرجند, به نام سنگ نگاره دل آباد نیز می باشند ….

خب تا به حال متوجه دو ضلع این سه گانه ( مجله خانواده سبز و خراسان جنوبی) شده اید … و اما ضلع سوم آن ، یعنی … خراشاد : …  در مقاله فوق علاوه بر اینکه از خراشاد به عنوان یکی از نقاط دیدنی شهرستان بیرجند، نام برده شده، تصویری نیز از خراشاد در مقاله درج گردیده است ….

پس از آگاهی از این مقاله، و نظر به اینکه شاید این مقاله برای خیلی از اهالی خراشاد به مانند من ، جالب توجه باشد،…. اقدام به درج آن در سایت نمودم …. همچنین لازم می دانم به سهم خود، از نویسنده مقاله جناب آقای آرین پور، تشکر نمایم ……. حال بر روی تصاویر  کلیک نمایید تا مجله وار ، مقاله را بخوانید :

در اینجا هم متن کامل مقاله … اما به صورت اینترنت وار ! :

 سرزمين سبز» سرزيمن علم و فرهنگ

مقدمه
استان خراسان جنوبي در تاريخ 30/1/83 طبق مصوبه شوراي اسلامي از استان خراسان بزرگ منفك گرديد واستانداري آن در مورخه 22/5/83 استقرار يافته است.
استان خراسان جنوبي از شرق با كشور افغانستان هم مرز است و در شمال با استان خراسان رضوي ودر شمال غربي وغرب با استان يزد و در جنوب غربي نيز با استان كرمان و از جنوب به استان سيستان و بلوچستان متصل است.
استان خراسان جنوبي در ناحيه قهستان واقع بوده كه زماني ساكارتها در اين مناطق حضور داشته‌اند كه از اسناد و سوابق وكتيبه‌هاي هخامنشي مي‌توان استنباط كرد و از آثار موجود، قرينه‌هاي گذشته‌ كهن اين ديار به‌دست مي‌آيد.
استان خراسان جنوبي شامل شهرستان‌هاي (بيرجند، قائن، نهبندان، سربيشه، فردوس، سرايان) مي‌باشد.
اين استان به دو قسمت كوهستاني مرتفع وپست وهموار تقسيم شده است.

شهرستان بيرجند
اين شهرستان مركز استان خراسان جنوبي مي‌باشد كه از اين شهر سياحان ومورخاني همچون ماركوپولو، ياقوت حموي، مقدسي، حمدا… مستوفي وحافظ در كتاب‌هاي خود ياد كرده‌اند و داراي آثار تاريخي همچون قلعه بيرجند مربوط به دوره صفويه، بند دره (منطقه نمونه گردشگري) كه در منطقه كوهستاني از رشته كوه‌هاي باقران در فاصله هشت كيلومتري شهر بيرجند قراردارد و در زمان حكمراني حشمت‌الملك ساخته شده مي‌باشد همچنين ارگ كلاه فرنگي كه داراي هفت طبقه و از بناهاي شاخص تاريخي بيرجند مي‌باشد و مربوط به دوره زنديه است، اين شهر داراي مساجد و حسينيه‌هاي تاريخي زيادي مي‌باشد كه به دوران پيش از اسلام نيز بر‌مي‌‌گردد همچنين مي‌توان به مسجد جامع پايين شهر، مسجد چهار درخت، مسجد عاشورا و از حسينيه‌هاي قديمي آن به حسينيه آراسته، حسينيه محبان‌الزهراء، حسينيه نواب وحسينيه‌گود و… اشاره كرد. از مدارس تاريخي اين ناحيه هم مي‌توان به مدرسه شوكتيه اشاره داشت كه در سال 1312 هجري شمسي ساخته شده است.
خانه‌هاي تاريخي معروف آن خانه آراسته، خانه پردلي، خانه علوي و… مي‌باشد.
شهر بيرجند داراي باغ‌هاي زيباي قديمي مثل باغ وعمارت اكبريه، باغ وعمارت شوكت‌آباد، باغ و عمارت رحيم‌آباد، باغ و عمارت معصوميه و… است همچنين داراي سنگ نگاره‌هايي مثل سنگ نگاره كال جنگال، سنگ نگاره دل آباد (كاشف:نويسنده) و داراي روستاهاي زيبا مثل روستاي خراشاد، روستاي بهلگرد و… مي‌باشد.

شهر خوسف
يكي از قديمي‌ترين شهرهاي خراسان جنوبي كه به ديار گل‌هاي نرگس معروف است، شهر خوسف مي‌باشد، شهرخوسف داراي بافت تاريخي و زيبا مي‌باشد كه يكي از آثار ارزشمند اين خطه سنگ نگاره كال جنگال است. از آثار ديگر مي‌توان به مسجد جامع خوسف اشاره كرد كه مربوط به دوران اوليه اسلام است. ديگر آثار تاريخي، مقبره ابن حسام خوسفي شاعر معروف دوره صفوي، خانه تاجور، خانه مالكي و روستاي تاريخي وكويري خور كه در حاشيه كوير لوت قراردارد وداراي چشم‌انداز‌هاي زيبا مي‌باشد.

شهرستان قائن
در شمال بيرجند قرار دارد و به سرزمين طلاي‌سرخ معروف است و داراي آثار تاريخي و مذهبي مي‌باشد كه مسجد جامع واقع در آن مربوط به قرن 9 هـ .ق، آرامگاه بوذجمهر از عرفاي نامدار مربوط به سده چهارم هـ .ق، است و داراي غار‌هاي متعدد و جالب نيز مي‌باشد مثل غار جوجه، غار ترشو، غار نوغاب و يكي از قلعه‌هاي معروف آن قلعه حسين قائني مي‌باشد كه در زمان حمله اسكندر مقدوني به ايران سيزده هزار سپاه در آن وجود داشته، همچنين مقبره امامزاده زيدالنار فرزند موسي كاظم(ع)، مسجد جامع خضري مربوط به دوره صفوي نيز در آنجا مي‌باشد.

شهرستان درميان
در شرق استان قرار دارد. آثار تاريخي ومذهبي آن مسجد جامع هندوالان، مسجد جامع درخش، مقبره سلطان ابراهيم رضا(ع)، قلعه تاريخي فورگ مربوط به دوره افشاريه، قلعه كل حسن صباح كه دومين مركز عمده دفاعي اسماعيليان پس از قلعه الموت بوده، خانه استاد سعيدي واقع در روستاي نوزاد و… مي‌باشد.

شهرستان سربيشه
در جنوب شرقي بيرجند واقع شده. آثار تاريخي و مذهبي آن قلعه كهنه سربيشه، باغ و عمارت مود، مزار بي‌‌بي زينب خاتون (خواهر حضرت امام رضا(ع)) روستاهاي اعجاب‌انگيز چنشت (داراي غار‌هاي زيبا وشرايط اقليمي وپوشاك متفاوت و زيبا) و روستاي ماخونيك داراي خانه‌هاي كوتاه با مردمان كوتاه قد وآداب و رسوم خاص با آداب و مراسم خاص ديدني كه تا حالا توريست‌هاي زيادي را به خود جلب كرده است، آبترش سربيشه داراي آب سرد است كه در درمان بيماري‌هاي پوستي، اعصاب و روان و بيماري‌هاي عضلاني موثر مي‌باشد.

شهرستان نهبندان
در جنوب استان قرار دارد. آثار تاريخي و مذهبي آن شامل قلعه تاريخي نهبندان، قلعه شاهد، مسجد عاشورا و مسجد طارق، مزار سيدعلي، قدمگاه حضرت ابوالفضل (ع)، خانه تاريخي سالار است. در نهبندان مي‌توانيد به روستاي زيباي ده سلم برويد و از آنجا به زيباترين كوير دنيا، نقطه صفر حيات، كوير لوت مي‌توان سفر كرد، جايي كه به شهر افسانه‌اي لوت معروف است و البته پاي هيچ بشري به آنجا بازنشده است، داراي كويري زيبا وتحسين‌برانگيز است.

شهرستان فردوس
در شمال غربي استان خراسان جنوبي قرار دارد.
نام قديم فردوس «تون» بوده است، آثار تاريخي و مذهبي مدرسه علميه علما، مسجد و حمام كوشك، بارگاه امامزادگان سطان محمد و ابراهيم، آبگرم معدني فردوس كه در درمان بيماري‌هاي پوستي ومفصلي موثر است.
آثار تاريخي شگفت‌انگيزي در اين شهرستان‌ وجود دارد، از جمله بافت تاريخي بشرويه و بادگيرها و خانه‌هاي خشتي و كوير زيباي آن كه مربوط به دوره صفويه است و خانه مستوفي كه مربوط به دوره قاجاريه است وحسينيه حاجي علي اشرف.

شهرستان سرايان
در شمال غربي استان واقع شده و سابقه تاريخي آن به قبل از اسلام برمي‌گردد. آثار تاريخي آن مسجد جامع سرايان، كاروان سرا، مقبره تورانشاه، مسجد جامع سه قلعه، آب انبار كمال آيسك و قلعه سرايان، مي‌باشد.

صنايع دستي
خراسان جنوبي داراي هنرمندان چيره‌دست و ماهري مي‌‌باشد كه با ظرافت خاصي آثار خارق‌العاده‌اي را خلق مي‌‌كنند كه شامل سفالگري، آهنگري، حصيربافي، سبدبافي، نمدمالي، زيلوبافي، پارچه‌بافي، ريسندگي، دباغي، سوزن‌دوزي، قلاب‌بافي و قالي‌بافي مي‌‌باشد.

موسيقي محلي
در استان خراسان جنوبي از دايره، سرنا، دهل، ني و…جهت نوازندگي استفاده مي‌‌شود، موسيقي در منطقه خراسان جنوبي، از سابقه بسيار طولاني و قديمي برخوردار و رقص‌هاي محلي اصيل، چنشتي، چپ و راست، شيرچه، سه ضرب، چوب بازي و… در آن‌جا رايج است. ويژگي موسيقي محلي در حركات نمايشي آن است.

سوغات
خراسان جنوبي داراي محصولات استراتژيك در سطح كشور و جهان مي‌‌باشد كه از آن جمله مي‌‌توان به محصولات زعفران، زرشك، انار نام برد. از ديگر محصولات مي‌‌توان به عناب اشاره كرد كه شهرستان بيرجند، بيشترين توليد را در سطح كشور دارد و از ديگر محصولات اين منطقه مي‌توان آلوبخارا، كشك، قره‌قروت، توت خشك، قالي و… را نام برد كه به عنوان سوغات به اقصي نقاط كشور و جهان به عنوان محصولات ممتاز و سوغات عرضه مي‌‌ش 

محمدرضا آرين پور

در پناه حق

منبع: مجله خانواده سبز

مرتبط:

•  اطلاعاتی در مورد خراشاد