به نام یزدان

سلام

مطمئنا همه شما نام زعفران را شنیده اید و آن را می شناسید و شاید به مانند من اصالتی از خراسان داشته باشید و آن را از کودکی شناخته و تولید کننده آن باشید  .. یا اگر نمی شناسیدش, لااقل زعفرانیه برایتان آشناست !!… قصد معرفی جامع زعفران را ندارم … هدفم از این یادداشت معرفی سایتی هست که در آن از زعفران به عنوان یکی از 21 غذا (محصول غذایی) گرانقیمت دنیا نام برده شده است … همانطور که در جایی دیگرزعفران را به عنوان گران تربن ادویه جهان معرفی نموده است ( آدرس سایتها را در متن آمده است )

 در این سایت,  در رابطه با  شماره 1 لیست , یعنی زعفران, آمده است : ” زعفران یک نوع ادویه یا چاشنی غذایست که از گل زعفران ( Crocus) بدست آمده و تهیه یک پوند (450 گرم) زعفران خشک , نیازمند  50 تا 75 هزار گل زعفران است … یعنی به اندازه یک زمین فوتبال که تمام آن  از گل زعفران پوشیده باشد !! ….. قیمت آن نیز بین 500 تا 5000 دلار برای هر پوند ( 1100 تا 11000 دلار به ازای هر کیلو) می باشد …..

 حال بهتر می توان فهمید که چرا به زعفران می گویند طلای سرخ ! … سالیانه 230 تن زعفران در دنیا تولید می شود که 170 تن آن در جنوب خراسان و بویژه در  شهرهای قاین, بیرجند, فردوس, بجستان, گناباد و تربت حیدریه تولید می گردد …. علت  سهم عظیم این منطقه در تولید جهانی, کویری بودن گیاه زعفران و نیز شرایط آب و هوایی ویژه این منطقه هست که در سایر نقاط کمتر مشاهده می گردد…   

در مورد سختی و دشواری تهیه زعفران از آغاز تا برداشت و باز کردن ( پاک کردن)  گلها و سرانجام خشک کردن و دسته بندی , بسیار شنیده بودم … ولی تاکنون به شخصه شاهد آن نبودم تا پارسال …

پارسال که به منظور خداحافظی از اقوام به بیرجند رفته بودم , یعنی پاییز … مصادف شد با فصل برداشت زعفران …  همه آنهایی که در خراشاد زمین داشتند و کشت زعفرانی انجام داده بودند , از حدود 3 تا 4 صبح به آنجا رفته و تا زمان طلوع خورشید و بعضا 1-2 ساعت بعد آن به برداشت زعفران مشغول بودند …. زعفران می بایست قبل از طلوع خورشید برداشت شود …. بعد برداشت هم نوبت باز کردن و یا پاک کردن گلها بود …. یعنی جدا کردن کلاله قرمز رنگ گل (Stigmas)  از پرچم زرد رنگ آن (Stamens)…. که همان کلاله قرمز رنگ را خشک کرده و به عنوان زعفران مصرف می نمایند …. 

نحوه کار نیز بدین صورت است که گل را به دست راست گرفته و با دست چپ , کلاله را از گل جدا کرده و بین دو انگشت دست راست قرار داده و سپس باز کردن گل بعدی را شروع می کنند …

به هر حال , برای اولین بار عمل باز کردن گل زعفران را انجام داده و سختی آن را لمس کردم ! … هزاران گل را باید باز کنی تا شاید یک یا دو مثقال زعفران از آن بدست آید … این تنها بخش کوچکی از پروسه عظیم تولید زعفران بود ….!! بماند که درسایت فوق الذکر بر سختی به عمل آوری زعفران اشاره شده …

در اینجا , لیست 21 غذای گرانقیمت را مشاهده نمایید ….

این هم از گرانقیمت ترین ادویه جهان  و نیز در اینجا

 اگر اطلاعات بیشتری از زعفران می خواهید بدانید , متن زیر را بخوانید :

کاشت زعفران در ايران از قدمت 1000ساله برخوردار است . اين گياه رنگي و گرانبهاي چندين ساله ، بدون ساقه است و پياز دارد و چون درخاک کوير به عمل مي آيد، به طلاي سرخ و يا طلاي کوير شهرت يافته است . از هر 150گل ، يک گرم زعفران و از حدود 147 هزار گل تازه ، يک کيلو زعفران خشک به دست مي آيد. زعفران به علت طعم و رنگ و عطر عالي ، کاربردهاي فراواني در توليد فرآورده هاي غذايي ، دارويي و شيميايي دارد و با توجه به محدوديت کشت و توليد، از فرآورده هاي گران قيمت به شمار مي رود.

 ايران با متوسط توليد 100تن در سال ، در زمينه توليد زعفران مقام اول را دارد. اسپانيا با توليد متوسط 25تن ، مقام دوم و کشورهاي هندوستان ، جزاير اسپرون روسيه ، سنگاپور، مالزي ، ژاپن ، تايوان ، چين ، فرانسه ، ايتاليا، آلمان ، استراليا و يونان با توليد متوسط 25تن ، مجموعا مقام سوم را به خود اختصاص مي دهند. مرکز اصلي پرورش اين گياه ، مناطق کويري و کم آب جنوب خراسان و سابقه زعفرانکاري در اين منطقه ، به  700 سال پيش بازمي گردد. زعفران از محدود گياهاني است که در شرايط سخت زيستي پرورش مي يابد. با توجه به آن که جايگاه تاريخي زعفران در ايران بوده و منشا آن نيز ايران است ، اين گياه يکي از جذابيت هاي ويژه ايران به شمار مي آيد .

زَعفِران گیاهی دارویی و صنعتی است. گل زعفران که به بخش کلاله و یا قرمزی آن سر ریشه می‌گویند در ابتدای برداشت به رنگ قرمز روشن است ولی به مرور به رنگ قرمز تیره‌رنگ تبدیل می‌شود. تازه آن از عطر خوش طعمی برخوردار است و به غذاها طعم و لذت خاصی می‌دهد. برای کشاورزان در خراسان، زعفران (طلای سرخ) درآمد اصلی است. گیاهی که تنها دو بار در اول آبان‌ماه (قبل از محصول‌دهی) و اوایل آذرماه (در پایان محصول‌دهی)، به آب نیاز دارد و تا بهار، آب باران و برف برای آن کافی است. کاشت، داشت و برداشت آن فرصت‌های فراوان شغلی به وجود می‌آورد، حمل و نقل آن گران تمام نمی‌شود و توان ارزآوری دارد.

از آماری که به گونه‌ای نه چندان دقیق درباره زعفران و زعفران‌کاران ایران منتشر می‌شود، چنین بر می‌آید که بیشتر از صد هزار خانوار، به ویژه در شهرستان‌های تربت حيدريه، قائن، بجستان، فردوس، سرایان، گناباد و بیرجند در استان‌های خراسان جنوبی و رضوی، از این محصول روزگار می‌گذرانند. از ۲۳۰ تن زعفرانی که هر سال در جهان تولید می‌شود، حدود ۱۷۰ تن آن در خراسان به دست می‌آید و بقیه عمدتاً در اسپانیا، یونان، مراکش، هند و افغانستان تولید می‌شود.

منابع :

- خودم !

- ویکی پدیا