آیین های سنتی عزاداری در خراشاد
به نام یزدان
از سوگت لاله ها هم داغدارند
اقاقی های عاشق بی قرارند
.
مـرا بـــا نینـوایت آشنــا کـــــن
از این بی آشنایی ها رها کن
.
بگــو تــا دل شقــایق خیز گردد
کـه از خون دیده ام لبریز گردد
هر سال در ماه محرم به مناسبت عزاداري اباعبداللهالحسين (ع) در منطقه خراشاد , مراسم ویژه ای برگزار می شود. از جمله این مراسم می توان به حسین حسین و علم بندان ( که به نام سلام علمها و یا جنگ علمها نیز شناخته می شود) اشاره نمود. در این ایام و علی الخصوص در تاسوعا و عاشورا , مردم منطقه از نقاط مختلف کشور خود را به خراشاد رسانده و آیینهای مذهبی و سنتی را برگزار می نمایند. در سالهای اخیر , ساخت حسینیه ای در خراشاد بدست خیرین منطقه , به هر چه باشکوه برگزار شدن این آیین ها کمک ویژه ای نموده است… در مورد فلسفه و نحوه برگزاری این آیین ها , متاسفانه بدلیل عدم اطلاع کافی نویسنده مطلب, به صورت گزیده از سایر وبلاگها و وب سایت ها که اشاره ای به این آیین ها داشته اند, کمک گرفته شده است, در نتیجه در صورت نیاز به اصلاح و تکمیل مطلب , نظر خود را بفرمایید …. در پایان هم ویدئو کلیپی متناسب با این ایام قرار گرفته که دیدن آن خالی از لطف نیست :
مراسم حسین, حسین …. از وبلاگ بصیران :
در اين مراسم كه اكنون تنها در برخي از مناطق شهري و در برخي از روستا ها انجام مي شود، عزاداران حسيني از پير و جوان حلقه اي بزرگ تشكيل مي دهند و دور علم ابوالفضل العباس ع مي چرخند و اشعاري را قرائت مي كنند………………در اين مراسم وقتي عزاداران دور علم مي چرخند، دست چپ را بر روي دوش فردي كه پهلويش قرار دارد گذاشته و با دست راست در حين چرخيدن 2 بار به سينه و 2 بار به پاي خود مي زنند و يك نفر كه معمولا بزرگ روستا است، اشعاري به اين ترتيب مي خواند:حسن حسين يا الله ، حسن حسين يا الله حسن حسين يا الله ، يزيد لعنت اللهحسن چه شد، شهيد استحسين چه شد، شهيد استكشنده اش ، يزيد استتشنه حسين به كربلا، شيعه، تو آب مي خوري؟حسن حسين يا الله ، يزيد لعنت اللهقسمت اول اين ابيات توسط مداح يا ذاكر و قسمت دوم توسط عزادارن يا همان افرادي كه دور علم مي چرخند بيان مي شود. در شب هايي كه به ايام تاسوعا و عاشوراي حسيني نزديك مي شوند اشعاري جديد به اشعار قبلي اضافه مي شود، در شب تاسوعا مي گويند:يا عباس يا عباس، جانم فداي عباسدر اين هنگام مداح اصلي با انگشت به علم حضرت ابولفضل ع اشاره مي كنند و مي گويد:اين علم از كيست كي بي صاحب است؟عزاداراني كه در حال انجام مراسم هستند جواب مي دهند، اين علم از ماه بني هاشم است.در شب عاشورا باز گروهي از عزاداران مي خوانند، شب قتل حسين خون مي زند جوش، گروهي ديگر جواب مي دهند ، فلك سرگشته و عالم سيه پوش و يا مي خوانند شب قتل حسين بي گناه است، فلك سرگشته و عالم سياه است.اين اشعار ادامه دارد تا حدود 20 دقيقه و در پايان عزادران با ذكر كلمه يا الله يا الله به سمت علم مي روند و آن را مي بوسند……….
امسال مراسم تاسوعا و عاشورا را در روستای پدرم که نامش خراشاد است و در 15 کیلومتری جادهی بیرجند- زاهدان قرار دارد، گذراندم.
روستای خراشاد شامل دو قسمت است: یک قسمت خراشاد و دیگری نصرآباد است ( تصحیح : نصرآباد و خراشاد دو روستا هستند در مجاورت یکدیگر… جهت کسب اطلاعات بیشتر می توانید به صفحه اطلاعاتی در مورد خراشاد مراجعه کنید) که شما برای ورود به خراشاد باید ابتدا از کنار نصرآباد بگذرید. در روز تاسوعا، هئیت عزادار امام حسین خراشاد به نصرآباد میآید و در آنجا در مقابل هیئت عزادار نصرآباد قرار میگیرد. این تقابل در منطقهای است که بین دو تپه قرار دارد به گونهای که در یک سوی تپه مردها و در سوی دیگر زنها مینشینند و نظارهگر مراسم میشوند. بعد مدتی که این دو هیئت در مقابل یکدیگر قرار گرفتند، به صورت نمادی با علمهای بلندی به یکدیگر حمله میکنند و جنگ خوبی با بدی را نشان میدهند. بعد از اینکه علمها به یکدیگر برخورد کردند؛ همهی علمها یکی میشوند و به سمت مسجد نصرآباد حرکت میکنند و در آنجا به عزاداریشان ادامه میدهند. در آخر، همهی کسانی که عزاداری کردند و نکردند قیمه از نوع امام حسین را میخورند.
در روز عاشورا هیئت خراشاد به خانهی تکتک روستائیان میرود و در خانهی آنها عزاداری میکند. سپس به قبرستان جدید روستا میروند و برای تکتک فوتشدههای در آن سال فاتحه میخوانند و کسانی که فامیلی در آنجا دارند که به خاک سپرده شده است بر سر قبر فوتشدههایشان شکلات، نقل و… میگذارند تا ملت بخورند. بعد از قبرستان جدید به قبرستان قدیم روستا میروند و در آنجا هم دقیقاً همین مراسم را اجرا میکنند. در آخر هم به همراه با هیئت عزادار نصرآباد ( چاج و … ) به حسینهی روستای خراشاد میروند و در آنجا عزاداری میکنند. در نهایت هم مانند روز تاسوعا همگی ناهار میخورند آن هم از نوع چرب!
عکسهایی از علم بندان, از وبلاگ هیئت عزاداران حضرت علی اکبر بیرجند :
ادامه عکسها را در وبلاگ مورد نظر ببینید…
مراسم شام غريبان :
(این قسمت با کمک و همکاری یکی از خوانندگان و جناب آذری اضافه گردید…با تشکر از ایشان)
مراسم شام غريبان در خراشاد با ساير مناطق متفاوت است. در اين مراسم كه پس از غروب عاشورا برگزار می شود, عزاداران حلقه ها يی را تشكيل داده و در وسط هر حلقه يك نفر شمع در دست دارد و سپس هر گروه در ذكر مصيبت امام حسين مديحه سرايی مي كنند. در طی مراسم هم تعدادي از عزاداران گهواره ای كه با پارچه ای سبز رنگ مزين شده و در وسط آن شمع هايی روشن است را در بين عزاداران می گردانند, كه نمادي از گهواره خالی علی اصغر در شب عاشورا است. همچنين چند حلقه را كودكان خردسال تشكيل داده و از زبان كودكان يتيم بازمانده از حادثه عاشورا به خواندن اشعاری حزن انگيز و سوزناك می پردازند كه در اينجا ابياتی از آن ذكر می شود:
يتيمی درد بی درمان يتيمی
يتیمی خواري دوران یتيمی
الهی طفل بی بابا نباشد
اگر باشد در اين دوران نباشد
مراسم شام غریبان در نصرآباد هم تقریبا مشابه خراشاد صورت می پذیرد یعنی با حلقه زدن افراد منتها اشعار زیر خوانده می شود :
حلقه اول :
شام غریبان سحر ندارد
امشب رقیه پدر ندارد
حلقه دوم :
شام غریبان سحر ندارد
امشب سکینه پدر ندارد
ویدئو کلیپ بوی سیب از حدادیان در حال و هوای این ایام
از اینجا نسخه صوتی آن را دانلود کنید
سلام ماه محرم را به همه تسلیت می گویم
راستی چرا شعرم رو اشتباه گذاشتی؟؟
اگر می خواهید اولش با این شروع میشه:
بوی چیپس، آدامس الیپس ، سوسیس ماسیس ، کرببلا
….
خراشاد :
سلام
ایام محرم را به همه در هر جای این کره ی خاکی را تسلیت می گویم.
مطلب بسیار مفیدی بود. ممنون.
راستی این این کلیپ و شعر داخل مطلب را عمه محترم شما نسروده است آقای حدادیان سروده است.
موفق باشید.
خراشاد:
سلامی دوباره
از اون لحاظ پس منظورتون بوده!!!!
پایدار باشید
خراشاد :
امیری حسین و نعم الامیر
…………………………….
در مروری دوباره، خاطره جانبازی و فداکاری امیر سپاه عشق، قمر منیر بنی هاشم حضرت اباالفضل العباس را بزرگ میداریم و بر روح سپیدش درود میفرستیم.
……………………………
سلام. جالب بود. من هم چند سالی است که این ایام بیرجند نیستم و عزاداری های تهران هم که … میدانید ….
امشب هم خیلی دلم گرفته بود.
یاد نوحه معروف “شیر سرخ عربستان …” افتادم که چندین و چند سال مرحوم خسرویان شبهای تاسوعا، می خوند و ما هم ….و “حسن حسین” های حسینیه “د گود” و ….
………………………..
حفظ و احیای عزاداری های سنتی کاری درست و لازم است ولی باید توجه داشت که بعضی از این امور در واقع بدعت می باشد. مثلاً همین علم ها یا علامت های جلوی هیات ها! که احتمالاً یادگاری از دوران اختلاط مسلمانان و مسیحیان است. و همچنین رنگ تقدس به آنها دادن هم کاری زشت تر و عذر بدتر از گناه است.
عزاداری حضرت عشق امر مستحبی است و نهایتاً مستحبی موکد. و برای احیای آن دست به هرکاری زدن درست نیست. کاش میشد راجع به آفات عزاداری هم می نوشتید.
…………………………
خسته نباشید و عزاداریهایتان مقبول ارباب بی یاور.
خراشاد:
با سلام
در مورد تاسوعا که در ایران بعضی ها به غلط روز شهادت حضرت عباس میدانند، ذکر این نکته خالی از لطف نیست.
بنا به مراجع تاریخی متقن، حضرت عباس آخرین شهید قبل از امام حسین در عصر عاشورا هستند.
خراشاد :
محرم، ماه ايثار و از جان گذشتگی است! ماه عشق و شور و فریاد است! ماه سرافرازی بر فراز نیزه هاست!
ماه آمیختن با خون و آمیختن عشق است.
این ایام را به همه تسلیت می گویم.
خراشاد :
دکتر علی شریعتی:
“حسین در کربلا بیش از آب تشنه لبیک بود. اما بجای افکار و اهدافش زخم های تنش را نشانمان دادند و بزرگترین مشکلش را «تشنگی» عنوان کردند”
با سلام خدمت مهندس عزیز
ایام سوگواری سالار شهیدان را تسلیت عرض می کنم. والا من با اینکه دوستان زیادی دارم که اهل خطه خراشاد هستند، لکن اما قسمت نبوده که ما ایام تاسوعا و عاشورا را در خراشاد بگذرانیم. هرچند که خود من هم به دلیل علقه و علاقه ای که به هیئت خودمان دارم و از بچگی هم همانجا می رفتم برای عذاداری کلاً عذاداری غیر از آنجا به من نمی چسبد اما همشه ذکر مراسم شورانگیز عذاداری در خراشاد را از دوستان می شنیدیم. خدمت دوستی هم که فرمودند حضرت عباس طبق شواهد متقن آخرین شهید قبل از سیدالشهدا بودند باید عرض کنم که کل واقعه کربلا از صبح روز دهم بوده تا بعد از نماز ظهر آن و فقط این از سر احترام است که هر روز محرم را به نام یکی از شهیدان کربلا می گیرند و در واقع یادبودیست از مقام شهدای کربلا و این یک بدعت نیست.
خراشاد :
یادش به خیر
پارسال عاشورا بیرجند بودم و برای اولین بار به روستای اجدادی پدریم((رخ)) رفته و یک مراسم نوستالوژیک رو اونجا از نزدیک دیدم !!
البته اون روستا الان دیگه سکنه ای نداره و 10-15 سالی میشه که کسی توش نیست اما هرسال عاشورا حدود 200-300 نفر از تمام دنیا !! اونجا جمع می شن !
موفق باشی
خراشاد :
سلام
شما مراسم علم بندان و حسين حسين را ذكر نموديد ولي مراسم شام غريبان را از قلم انداختيد.مراسم شام غريبان در خراشاد با ساير جاها متفاوت است اين مراسم كه پس ازغروب عاشورا برگزار مي شود بدين صورت است كه عزاداران حلقه ها يي تشكيل داده و در وسط هر حلقه يك نفر شمع در دست دارد و سپس هر گروه در ذكر مصيبت امام حسين مديحه سرايي مي كنند در طي مراسم هم تعدادي از عزاداران گهواره اي كه با پارچه اي سبز رنگ مزين شده و در وسط آن شمع هايي روشن است را در بين عزاداران دور مي دهند كه نمادي از گهواره خالي علي اصغر در شب عاشورا است همچنين چند حلقه را كودكان خردسال تشكيل مي دهند و از زبان كودكان يتيم بازمانده از حادثه عاشورا به خواندن اشعاري حزن انگيز و سوزناك مي پردازند كه در اينجا ابياتي را ذكر مي كنم
يتيمي درد بي درمان يتيمي
يتيمي خواري دوران بتيمي
الهي طفل بي بابا نباشد
اگر باشد در اين دوران نباشد
اميد كه اين مراسم و عزاداري ها مقبول درگاه حق قرار گيرد
خراشاد :
دوست نادیده و عزیز آقا مصطفی
این را که مرقوم نموده اید، بس نیکوست.
اما اگر در احوال تحریفات عاشورا اکناف جهان تشیع را جستجو نماییم، از این غریب تر هم خواهیم دید. مثل یوم العباس در همین کشور کنار دستی خودمان. این طور نیست که همه چون شما و من فکر نمایند و بیان نموده و عمل کنند.
در نهایت از لطفتان ممنون
در مورد مطلبی که از سایت ندای امروز ذکر کرده بودید دو نکته قابل ذکر است :
1- نصرآباد و خراشاد دو روستا هستند نه یک روستا ( هر دو دارای کد هومینگ جدا در سرشماری مرکز آمار هستند ) لطفا در بیان مطالب دقت بیشتر بفرمایید .
2- در مورد غذای چرب روز عاشورا بایستی به عرض برسانم براساس گزارشهای موثق رسیده به دلیل وجود اختلافات ( فعلا محرمانه ) و مشکلات عدیده در خراشاد امسال به حدی بی نظمی غوغا می کرده که مهمانان هیئت خراشاد مجبور شدند خودشان از خودشان پذیرائی نمایند . احتمالا نویسنده مذکور این غذای چربی که میل نمودند مربوط به سالهای گذشته است .
یک پیشنهاد هم برای شما دارم که بد نیست از این مشکل بوجود آمده در خراشاد و مسائل مربوطه گزارشی تهیه نمایید . متاسفانه در خراشاد افراد معدودی وجود دارند که از بافت علمی فرهنگی و اصیل خراشاد به دورند و برازنده خراشاد نیستند .
خراشاد
سلام.
با کسب اجازه از میزبان محترم جناب مهندس
در تایید فرمایشات آقای مجید و در جواب جناب آقای رسته مقدم
1- خیلی از مادحین اهل بیت (البته بیسواد تر هایشان!) هم تاسوعا را روز شهادت قمر منیر بنی هاشم می دانند، چه برسد به عوام.
2- هستند عده ای که برای کاروان کربلا، 3 روز تشنگی می نویسند و می خوانند، درحالیکه امام عشق (ع) در شب عاشورا غسل شهادت کردند!
3- و یا در مورد حضور حضرت لیلا (مادر شاهزاده علی اکبر (ع)) در کربلا هم شک است، بسیاری معتقدند که ایشان عاشورای 61 در کربلا نبوده اند ولی نوحه ها را مرور کنید و ببینید از قول ایشان چه چیزهایی که گفته نشده!!
4- همچنین است حضرت رقیه. بعضی ها وجود کودک خردسالی در کربلا را تایید کرده اند ولی رقیه ای را با این خصوصیات که می گویند و میشنویم مستند نمی دانند.
5- حتی عده بسیار قلیلی از علمای شیعه مانند مرحوم علامه عسکری که اخیراً فوت کردند، خود زیارت عاشورا، خصوصاً قسمت های آخر آن را مستند ندانسته و آن را بدور از روح تشیع می دانند.
6- بهتر است در همین اینترنت خودمان به دنبال متن کامل یا بخشی از کتاب حماسه حسینی مرحوم مطهری بگردید تا ببینید چه خرافاتی وارد قیام عاشورا شده است. خرافاتی که شاید خودمان هم در آن غوطه ور باشیم.
کتاب بسیار زیبا و مفیدی خواهد بود.
7- در ضمن جناب رسته مقدم!، “”عذاداری “”هاتان هم اشتباه است!!!!
………..
درود بر سرور آزادگان گیتی و یاران باوفایش.
نام من سرباز کوي عترت است ، دوره آموزشي ام هيئت است . پــادگــانم چــادري شــد وصــله دار ، سر درش عکس علي با ذوالفقار . ارتش حيــدر محــل خدمتم ، بهر جانبازي پي هر فرصتم . نقش سردوشي من يا فاطمه است ، قمقمه ام پر ز آب علقمه است . رنــگ پيراهــن نه رنــگ خاکــي است ، زينب آن را دوخته پس مشکي است . اسـم رمز حمله ام ياس علــي ، افسر مافوقم عباس علي (ع)
افسر مافوق تو، مافوق ماست
اصلا او مافوق بر مافوق هاست
نام او تسكين درد سينه ها
عشق او چون معجزه مشكل گشاست
پرسیدم از هلال چرا قامتت خم است ؟
آهی کشید و گفت ماه محرم است.!!!
خراشاد :
سلام
بله مشاعره است!!
comme vous voulez!!
کاش بودیم آن زمان کاری کنیم
از تو و طفلان تو یاری کنیم
کاش ما هم کربلایی می شدیم
در رکاب تو فدایی می شدیم
السلام علیک یا ابا عبدالله
خراشاد :
سلام
ما با کمترین هزینه ممکن و با دقت بالا میزان ذخیره مواد معدنی فلزی و غیرفلزی را در زمین ها و معادن شما اعلام خواهیم کرد.
این کار با پیشرفته ترین دستگاه های ژئوفیزیکی انجام خواهد گرفت.
کافیست با ما تماس بگیرید تا از کیفیت کار و خدمات دهی ما برخوردار شوید
منتظر تماس شما هستیم
شماره تلفن:
پرشیا 306 405 0912
خراشاد :
مراسم شام غریبان در نصرآباد هم تقریبا مشابه خراشاد صورت می پذیرد یعنی با حلقه زدن افراد منتها اشعار زیر خوانده می شود :
حلقه اول :
شام غریبان سحر ندارد
امشب رقیه پدر ندارد
حلقه دوم :
شام غریبان سحر ندارد
امشب سکینه پدر ندارد
خراشاد :
همه وبلاگ نویس های بیرجندی اعتراض خودرا نسبت به رد صلاحیت آقایان :
1- مهندس مهدی آیتی . نماینده فعال مجلس ششم
2- دکتر آقا ابراهیمی . رییس جبهه مشارکت بیرجند
3- علی موهبتی . رزمنده جنگ تحمیلی و موسس سپاه بیرجند
4- دکتر حمید آیتی . حقوقدان و فعال فرهنگی
5-علی آهنی . رییس سابق جهادکشاورزی استان
6- محمد دیمه ور – رییس سابق آموزش و پرورش بیرجند
7- محسن آیتی – استاد دانشگاه بیرجند
8- محمد شفیعی – رزمنده دوران جنگ تحمیلی
9- علی غنی – فعال اصلاح طلب
و …. با تاسف فراوان اعلام می داریم
یا حسین
تعزیه تصویری حضرت عباس